Språk og grammatikk

Share

I dag vil eg slå eit lite slag for grammatikken. Mange lukkar øyro når dei høyrer ordet grammatikk, men det burde vi ikkje gjere, for grammatikk er eigentleg eit språk om språket. Om vi skal kunne diskutere noko, må vi ha eit felles språk og ei felles forståing av kva det betyr. Om vi skal kunne seie noko om språket, må vi lære oss språket som beskriv språk. Ein del av det er grammatikken.

Når vi arbeider med å lære norsk språk i klasseromet, får eg mange spørsmål om kvifor vi brukar den og ikkje den formuleringa. Ikkje alt er like lett å forklare. Noko av det vanskelegaste å forklare er preposisjonsuttrykka på norsk. Dei må elevane stort sett lære, for vi brukar dei sjeldan logisk.

Lettare er det å lære rekkefølge på ledda i det norske språket. Her får elevane ganske fort inn i hovudet at verbalet skal vere nr. to i ein forteljande norsk setning og at norske spørsmål kan starte med verbal: Hugsar du det? Etter kvart lærer dei og at andre setningsledd kan stå framom verbalet. Noko anna er det å hugse det når ein skal prøve å snakke, då gløymer ein det ofte. Men etter kvart vert det ein del av språket til eleven.

Det hender ofte at ein som skal skrive norsk også syndar mot reglane. Når eg gjorde det, sette læraren min krøllstrek under teksten og skreiv dårleg språk i margen. Som regel var grunnen at eg hadde brote reglane for rekkefølge i norske setningar, læraren merka det, men hadde ikkje språk til å fortelje meg kva som var feil.

Dårleg språk er eit problem for mange som produserer tekst. Ein språkkonsulent kunne gjort seg mang ein gong før noko skal sendast. Det er ei god oppleving å sjå ein tekst vekse fram på papiret.

I desse dagar førebur mange seg til eksamen att. Eg ynskjer alle som skal ha eksamen i vår at dei må lukkast i å formulere seg godt, gjerne som det heitte i gamle dagar: Tydeleg, nydeleg og prydeleg, eit uttrykk som rådmann Arne Tronsen minna meg på nyleg.

Legg att eit svar

Epostadressa di blir ikkje synleg. Påkravde felt er merka *