Alle innlegg av Harald Haugland

Fjellene selv roper langt hurra.

Share

Denne verselinja kom jeg på da jeg i dag leste meldingen fra organist Henrik West om at han hadde valgt å komme tilbake til Valle når permisjonen er over. Han skrev:

Efter lang tids grundige overvejelser om min fremtid har jeg nu besluttet mig for at vende tilbage til min stilling som organist i Valle og Bykle, når min orlov/permission udløber til sommer.

Jeg har længtes tilbage til Setesdal og mit liv der hver eneste dag, siden jeg flyttede til Danmark for et halvt år siden, så nu føler jeg mig helt sikker på, at det er dér mit liv skal leves.

Derfor har jeg i denne uge sagt min stilling i Fonnesbæk og Isenvad op. Det er trist at måtte tage afsked med gode kolleger, korsangere osv. efter så kort tid, men jeg er meget taknemmelig for den tid, vi fik sammen.

Med en god mavefornemmelse og fuld opbakning fra familie og venner er jeg overbevist om, at dette er den rigtige beslutning, så nu glæder jeg mig til at vende tilbage til fantastiske Setesdal til sommer!

Verselinja jeg kom på, er fra sangen Der ligger et land mot den evige sne. 

Der ligger et land mot den evige sne,
i revnene kun er det vårliv å se;
men havet går til med historie dønn,
og elsket er landet som mor av sønn.

Hun tok oss i fanget den gang vi var små,
og gav oss sin saga med billeder på.
Vi leste så øyet bli stort og vått;
da smilte den gamle og nikket blott.

Vi sprang ned til fjorden, vi stirret imot
den askegrå bauta, hvor gammel den stod;
hun stod der enn eldre, sa ingenting;
men stensatte hauger lå rundt i ring.

Hun tok oss ved hånden, og følge hun gav
bort derfra til kirken så stille og lav,
hvor fedrene ydmykt har bøyet kne,
og mild’lig hun sa: «Gjør I som de!»

Hun strødde sin sne over fjellbratte li,
bød så sine gutter å stå den på ski.
Hun knuste med stormhånd det Nordhavs speil,
bød så sine gutter å heise seil.

Hun satte de vakreste jenter på rad,
å følge vår idrett med smil og med kvad,
og selv satt hun høyt i sin sagastol.
med måneskinnskåpen oppunder pol.

Da lød der et «Fremad!» et «fremad! ennu
på fedrenemål og med fedrenehu;
for frihet, for norskhet, for Norge hurra !
og fjellene selv roper langt hurra.

Da løsnet begeistringens rullende fonn,
da døptes vi av hennes mektge ånd,
da stod over fjellet et syn i glød,
som siden oss maner inntil vår død.

Velkommen tilbake, Henrik!

Humor og dikt

Share

I dag kom eg til å lese diktet om Kallen og katten av Jakob Sande. Då slo det meg korleis han klarte å få til humor i diktet. Slike episke dikt, dikt som har ei fortelling, er jo som oftast heller dramatiske eller sørgelige. Det er jo dette diktet også, både dramatisk og sørgeleg. Men det er likevel så humoristisk og glitrande observert at ein i dag nok mest tenkjer på det som humoristisk.

Sjølv har eg også skrive ein del dikt, mest rim, sjeldan særleg djupe tankar. Men eg skulle gjerne hatt evnen til å lage eit dikt med litt humor. Inntil eg frå dei evnene, får eg heller dele diktet av Jakob Sande med dykk som les bloggen min denne gongen.

Kallen og katten

(Dikt, 1945)

Han Simo i Støa og katten
var mette av alder og år,
og båe var redde for vatten,
og båe var mest utan hår.
Og alt medan åra tok ende
so tenkte vel kallen med seg,
at her var det tryggast, kanhende,
å fyrst sende katten i veg.Han prøvde med mange slags greier
frå oljen i pipa til kniv,
men etter som røynde folk seier
har katten fleirfoldige liv.
Han gjorde sitt yttarste, kallen,
på det å bli katten sin kvitt,
til dess han fekk sett seg i skallen
å prøve med blank dynamitt.Han kjøpte patrona på bua
med lunte av likaste sort,
og rusla so heim i den trua
at no var det endeleg gjort.
So henta han katten i hagen
og surra med skjelvande hand
patrona på plass under magen
med tridubbelt snøsokkeband.Han sprang i det same han tende
og skolv endå lunta var lang,
men rekna kje med kva som hende
då katten fekk sjå kor han sprang.
For best som han redd rende frå han
som kua i stivbeint galopp,
var katten i hælane på han
og dansa med lystige hopp.Og kallen vart meir og meir fælen
di meir han såg katten vart kåt,
og katten vart meir og meir kjælen,
di løgnare kallen for åt.
Han sprang som ein ungdom på atten
og skamtrakka vokstarleg gras,
so ingen kan undrast at katten
fann ut det var mykje til stas.

Og kallen låg flat etter reina,
han heldt seg for bringa og bles,
med katten på sprang millom beina
og lunta i rykande fres.
Og lunta vart kortar’ og kortar’,
− han kjende det meir enn han såg,
og kallen sprang fortar’ og fortar’
med kurs for ei løe der låg.

Og det var han Simo i Støa,
tilårskommen, hjulbeint og rund,
han kappsprang med døden mot løa
og slo han med knapt eit sekund.
For midt under hardaste taket
smatt Simo fortumla i ly,
og nett i det same kom braket,
so moldspruten stod som ei sky.

Og døra og litt ut av veggen
dreiv saman med dunder og brak,
og somt fauk i låra og leggen,
men verst vart han skamfaren bak.
Og doktor vart bodsend og presten,
og kallen vart plåstra og smurd
so pass han stod oppatt på resten,
men katten vart aldri meir spurd.

Strikkevettreglar

Share

I kveldens sending i Valle Radio fekk eg høyre om reglar eg ikkje hadde høyrt om før. Det var Lisbeth Dalquist Homme som delte dei med lyttarane:

Strikkevettregler

1. Legg ikke ut på langtur uten nok garn
2. Meld fra hvis du blir borte lenge fra pinnene
3. Vi respekt for garn og oppskrifter
4. Vær rustet med nok garn og strikkepinner selv på korte turer. Ha alltid med en ryggsekk og det utstyr som strikkingen krever
5. Lytt til erfarne strikkefolk
6. Bruk gjerne oppskrifter
7. Strikk gjerne alene
8. Vend i tide. Det er ingen skam å rekke opp
9. Spar på kreftene, grav deg ned i garnmønstrene om nødvendig.

Lisbeth delte reglane på fint nynorsk, eg fann ein bokmålsversjon.

Elles hadde kveldens sending dette programmet:

Ansvarleg Ørnulf Hasla
Teknikar Jørund Georg Jore
19.00 Tankar frå Bibelen med Håvard Viki
19.30 Kommunen informerer med Kjersti Torbjørnsen, biblioteksjef
20.00 Ørnulfs time
– Lisbeth Dalquist Homme med bøker og musikk
– Marianne Rysstad frå Sølvgarden Hotell og feriesenter om mat og musikk
– Sondre Rua Dokken frå DNT Sør og Valle kommune
21.00 Musikk og småprat med Sigrid Kjetilsdotter Jore og Sondre Rua Dokken

Nytt utstyr for teknikar

Share

Det gamle utstyret i Valle radio var vel minst 20 år gammalt, eg veit ikkje kor mykje som vart med frå det gamle studioet i heradshuset til nybygget vårt, der vi er no. Men det har vore ei rivande utvikling i denne tida, radioane har no digitalt utstyr, medan vårt var analogt. Så denne helga tok dei fatt på jobben med å skifte ut teknikar sitt utstyr i radioen. Du som fylgjer Valle radio si facebookside har sett at fleire medarbeidarar har vore i sving.

I kveld var så første sendinga med det nye utstyret. Det er godt å kunne prøve det på ein tysdagskveld, då er det mindre live enn på onsdagskveldane. Siri hadde teke høgde for det i programmet, frå starten av var det meste det vi kallar boksa, det vil seie at det var opptak. Men Postludium med Niklos K. Besteland var som vanleg med programleiar i studio.

Vi fekk eit interessant intervju med PG Stølen i staden for Siris time, Sangtimen var gospelprega, Jan Arvid Nygård kallar programmet sitt for Gospeltrain. Sjølv likar eg betre countyrgospel med Per Govertsen, men variasjon er jo også naudsynt.

Niklos hadde med musikk frå 1600-talet i Tyskland. For meg var nok høgdepunktet i det han presenterte den enkle songen Die güldne Sonne. Den syng eg på enno. Den høvde godt i dag, i alle fall for oss her i sjøkanten, for her har det vore gyllen sol i dag. Og om dei som har vinterferie og er på hytter og feriehus i Setesdal har hatt det like fint, så høvde den sikkert også for dei. Heile programmet finn du på Setesdalswiki, i kveld skal eg bare lage lenke, i staden for å sitere alt saman frå sida der:

Tysdagssending i Valle Radio 20190219

Vårlig

Share

Første dagen i vinterferien kunne vi se en reportasje fra Hovden der skiturister gikk gjennom vannpytter i snøen. Her ved kysten er det vårlig, i dag kom snøklokker på bordet til middag.

Katten vår hoppet opp i vinduskarmen etter at det var blitt mørkt, det satt en møll på utsiden, og den prøvde han gjentatte ganger å ta før han måtte akseptere at det var glass mellom dem.

Middagen i dag var salt fisk, Til den har vi gulrotstuing og baconfett. Ennå har vi ikke fått fersk fisk, lever og rogn, det har jo ikke vært så lett å komme på havet for fiskerne i nord den siste tiden. Så det er en kommende mulighet.

Noen dager skriver jeg lite på Setesdalswiki, og dette var en slik dag. Men jeg fikset litt på noen artikler på Wikipedia, det er det lenge siden jeg har gjort. Da dukket det opp en artikkel jeg ikke hadde vært borti før, Odd Arild Strømstad fra Evje. Han har virkelig hatt en karriere innen mediebransjen.

Så man lærer noe hver dag.

Turrenn på Agder

Share

I fredagens Fædrelandsvennen var det eit oversyn over turrenn på Agder. I artikkelen fortel Åge Harald Drangsholt at det går nedover med slike arrangement. Lista har åtte løp som framleis går og ni løp som er nedlagde. Sjølv om mange av løpa ikkje er i Setesdal, tenkte eg at det kunne vere interessant å lage små artiklar om dei.

Det var ikkje lett å finne stoff, så framleis er det røde lenker. Eg har heller ikkje prioritert å skrive om arrangørane, det får kome seinare. Men eg har overraska meg sjølv, for dette var nok eit tema eg ikkje var særleg interessert i. Men det er rart kva ein kan finne når ein googlar, så smått om senn er nå dei fleste lenkene blå.

Men Oddersjaarennet har vore vanskeleg å plassere. Eg finn at dei siste åra har det vore arrangert på Hovden, men det har også vore på Bortelid og på Sandrip. Så kor eg skal plassere det i tabellen har eg ikkje bestemt ennå. Her er lista, Drivheia rundt, Myraneløpet, Oddersjaarennet og Sirdal skimaraton er framleis tome:

Turrenn på Agder er ei liste over turrenn på Agder. I tabellen er det med arrangør og eller stad.

Namn Stad Arrangør Første Siste
Bruskelandsløpet Marnardal Marnardal IL
Drivheia rundt Gjerstad Gjerstad IL 2006
Fjellmannsløpet Vegårshei Dristug 1936
Heiløpet Vegårshei
Hekkfjellrennet Eiken 2016 (avlyst)
Himmelsynaløpet Vegusdal Otra ILIL Gry 1962 1999
HovdenTour Hovden Hovden Sportsklubb 2012
Høvringen Høgås skianlegg Otra IL 1937
Kallingsheiløpet Åmli Dølemo ILGjøvdal IL 1955 1980
Myraneløpet Bjelland
Oddersjaarennet
Røyknesløpet Øvrebø
Sesilåmi Valle Valle ILBygland ILSirdal IL 1976
Sirdal skimaraton Sirdal Gjesdal IL 2012
Staveneslåmi Bykle Bykle IL
Støyledalslåmi Bykle Bykle IL
Toplandsheia rundt Herefoss Herefoss IL
Vardeløpet Vennesla Vindbjart

Kjelder

Tvang til musikk

Share

Denne helga har vi besøk av Margunn og Stein. Det er trivelig, med prat og mimring om mangt og meget fra barneår på Stokmarknes.

Jeg har blant annet fått mye tyn for at hun måtte gå på kulturskolen og lære å spille piano, noe hun absolutt ikke likte. To år måtte hun gå, og etter hva hun sier, tvang jeg henne til det, selv om hun ikke ville. Når hun tenker tilbake på den tiden, hvor hun ikke ville øve og derfor ikke fikk særlig positiv feedback fra sin pianolærer, er det ikke fordi hun ikke liker musikk, men fordi hun måtte spille.

Selv husket jeg ikke noe av det, jeg husker henne som en omsorgsfull unge, opptatt av at andre skulle ha det bra og av at goder skulle være rettferdig fordelt. Det er hun fortsatt, både omsorgsfull og med en utpreget rettferdighetssans.

Hun er imidlertid glad for at vi ikke fikk henne til å prøve å spille i korps og at hun heller fikk gå i Speideren. For der trivdes hun.

Så sitter vi her og tenker på landsdelen som i dag har fått merke et sjeldent uvær. Vi bodde jo i Vesterålen på den tiden, Bilder på tv fra uvær som ødelegge en molo og flerrer taket av hus. Våre tanker går til venner i nord. Nå er all snøen borte her, det er vi alle glade for.

God historie

Share

Setesdalswiki har plass til det meste. Har du ei god historie du vil fortelje, er det plass for det. Har du ein artikkel du har skrive og som er publisert for mange år siden.

Knut Eldhuset har funne fleire slike artiklar som far hans, Hallvard Eldhuset skreiv i Fædrelandsvennen på 1970-talet. I kveld la han ut den første på Setesdalswiki med bilete og kommentarar til, dermed er den kome fram i lyset att, utvida og i meir omfattande form.

Då ungguten Knut omkom under høykøyring på heia er den første av 5 artiklar som Hallvard Eldhuset skreiv i Fædrelandsvennen i 1971 om slitet si soga i Åraksbøheiane. Knut Eldhuset (1958) kontakta Fædrelandsvennen på 2000 talet og ville få kopi av artiklane. Svaret var at dei hadde stroke med i ein brann i Fædrelandsvennen sine bygg. Heldigvis blei avisutklippa funne på loftet i Eldhuset bnr. 5. Dette er den fyrste av dei 5 artiklane.

Du finn artikkelen her: Då ungguten Knut omkom under høykøyring på heia

To diakoner

Share

I Otredal prosti har er det nå to prostidiakoner. Den ene dekker nedre del, den andre dekker de to øverste kommunene. Her er artiklene om dem på Sertesdalswiki:

Helga Victoria Aas Johnsen (født 11. september 1987) er fra 1. januar 2019 ansatt i 70% stilling som prostidiakon i Otredal prosti. Stillingen er et vikariat for et halvt år. Hun er fra Lyngdal, men bor i Vennesla. Hennes arbeidsområde blir fra Vennesla til Bygland.

Hun startet først å studere til bibliotekar på Høgskolen i Oslo. Der tok hun bachelorgrad i 2009. Da hadde hun også jobbet 18 måneder som assistent i Departementenes fellesbibliotek. Så var Helga Victoria Aas Johnsen volontør i Sjømannskirken i London i to år. Deretter jobbet hun som konsulent på Menighetsfakultetet i nesten tre år. Parallelt med dette tok hun først årsstudium i samfunnsfag, deretter en mastergrad i diakoni samme sted i 2014. Masteroppgaven hennes var Utflyttede nordmenn og Sjømannskirken : på hvilken måte bidrar Sjømannskirken til å bevare nordmenns nasjonale identitet? Fra august 2014 var hun diakon i Ringerike menighet i halvannet år. Så kom hun til Sørlandet igjen og ble diakon i Randesund menighet fra november 2016. Etter hvert gikk hun også inn i et vikariat som daglig leder i menigheten der. Men fra juni 2018 til hun begynte i Otredal prosti, var hun hjemmeværende.

Per Emanuelsen (fødd 1951) var prostidiakon i Otredal prosti frå 2002 til 2013, då han gjekk over i tilsvarande stilling aust i Aust-Agder. Han er utdanna sjukepleiar og diakon. Han var landets fyrste prostidiakon då han i september 1984 vart tilsett i stilling i Vest-Telemark prosti. Han vart vigsla til tenesta i Nissedal kyrkje 10. januar 1985. Dette var eit forsøksprosjekt som gjekk til 1990, då ordninga vart permanent. Diakon Eiliv Erikstein overtok stillinga frå 1991. Frå 1990 var Per Emanuelsen tilsett som leiar for «Kontaktsenteret i Kristiansand», eit dagtilbod for menneske med psykiske problem. Frå 1995 var han og leiar for «Pårørendeprosjektet i Vest-Agder». Frå 1997 gjekk dette over til å verte eit permanent tilbod til etterlatte etter sjølvmord i Kristiansand.

Frå 2009 har han vore leiar i styret for Nordtun HelseRehab, eit rehabiliteringssjukehus i Meløy kommune i Nordland. Som hobby tok han til å samle på andaktsbøker, samlinga hans vart etter kvart ganske stor, og når han fekk dublettar, gav han dei bort når han møtte folk som kunne ha glede av dei. I 2013 gav han sjølv ut andaktsboka Omtanker, ei bok med 52 tekstar. Seinare kom Nye omtanker. Som diakon i Setesdal skreiv han ofte små stykker i Setesdølen.

I 2017 gav han ut si tredje bok, Godtanker. Boka handlar om å bry seg, om å la seg begeistre og om å handtere dei vanskelege sidene av livet.

Frå 2019 er han tilbake som diakon i Valle og Bykle i 30% stilling.

Interessant onsdagssending

Share

Eg fekk ikkje med meg alt i kveldens sending i Valle Radio, men eg fekk høyre siste del av Gunnar Stubseid sitt interesante kåseri om hardingfeler. Eg har lurt på om eg skulle bruke boka hans til å skrive om hardingfeler på Setesdalswiki, I si tid lånte eg boka om Gunnar Røsstad, men den gongen var fokus til Setesdalswiki noko snevrare, så Øvrebø var ikkje nært nok. I dag hadde eg nok sett annleis på det.

Her er kveldens program:

Program onsdag 13.02.19
Ansvarleg Øyvind Jacob
Teknikar Liv Gunn Viki
Telefonvakt Ingeborg Åkre Løyland
19.00 Tankar frå Bibelen med Torfinn Brokke
19.30 Møte med Valle sin nye bibliotekmedarbeidar Anne Kari Tinnesand (tilsett i mellombels stilling)
20.00 Øyvinds time
– Opptak av foredrag og konsert med Gunnar Stubseid i Bykle 29. januar i år, «Legendariske hardingfeler»
21.00 Opi sending med Jorunn Lund Harstad

Opi sending var litt annleis enn vanleg, Jorunn hadde laga både rebusar og quiz-spørsmål.

Vinnarane i kveld var:
Gyro Kopperud: flaxlodd,
Signe Rysstad: gåvekort Coop 250,-
Kristian Thaule: gåvekort Joker 250,-
Tora Åkre Lund: flaxlodd