Merkelapp-arkiv: bok

Gud på Sørlandet

Share

Dette er tittelen på ei bok som er nominert til Sørlandets Litteraturpris. Ho er på 134 sider i salongbordformat med korte tekstar og mange bilete. Boka er skriven av Anne Løvland, Pål Repstad og Elise Seip Tønnessen, som har vore redaktør for boka.

Då nominasjonen til Sørlandets Litteraturpris var klar, ba eg Lisbeth på biblioteket om å skaffe den til meg, for eg ville ha eit grunnlag for eiga vurdering om eg skulle stemme på den. Denne helga har eg bladd i den og lese litt her og der, det er ei bok av den typen.

Du finn meir informasjon om Pål Repstad på wikipedia. Eg måtte skrive den artikkelen i kveld, slik at eg kunne lage ei lenke frå bloggen. http://no.wikipedia.org/wiki/P%C3%A5l_Repstad I den artikkelen finn du og lenke til eit kåseri Pål Repstad har halde om emnet som er overskrift for dette innlegget på bloggen. Eg har enno ikkje bestemt om eg skal stemme på denne boka til Sørlandets Litteraturpris. Eg er litt svak for boka med tittelen Askeladden og de nye hjelperne av Bjørg Øygarden, så eg får sjå.

Om å bli pensjonist

Share

Når ein passerer 60, bør ein førebu seg til pensjonsalderen, heiter det. I så fall burde eg ha begynt, for no er det halvanna år sidan det skjedde. Men eg tenkjer som så at eg får ta ein dag om gongen. Når eg vert pensjonist, skal eg nok finne noko å bruke tida til. Wikipedia vil truleg få ein del av tida mi.

Ånund K. Homme starta Setesdalsforlaget http://no.wikipedia.org/wiki/Setesdalsforlaget og har hatt det som hjartebarn etter at han vart pensjonist. Eg veit ikkje kor mange bøker han har gjeve ut, han veit det truleg ikkje heilt sikkert sjølv, men det er blitt ein del med åra. Ein av forfattarane hans er Anders Dybing.

Anders Dybing har gjeve ut bok nummer 10. Han er 90 år, pensjonert gartnar og aktiv forfattar. Bøkene kjem ut på Setesdalsforlaget. Fredag var han Dagens namn i Fædrelandvennen, denne skribenten i Songdalen. Han er fødd i Lund kommune, med ein far som arbeidde på jernbanen. Under krigen budde dei i Sogndalen, og der kjøpte dei gard for å kunne dyrke mat i den vanskelege tida. Sidan overtok Anders dei tretti måla etter faren og dreiv planteskole der. Men han avvikla planteskolen og fekk seg fast jobb.

Då han vart pensjonist, dyrka han blomar som kunne turkast og folk kom og kjøpte blomar for å turke dei. Ein treng altså ikkje bare sitje med hendene i fanget om ein vert pensjonist. Då det stoppa opp med kunder for å kjøpe blomar, starta han med skriving. Etter kvart er det blitt 10 bøker:

* Fridtjof Nansen 2008
* Vår Dikt 2007
* Roald Amundsen cop. 2006
* Jørgen Løvland 2005
* Fra her – og tilbake Dikt cop. 2004
* Mestertyvene Ole Høiland og Gjest Bårdsen 2003
* Ole Gabriel Ueland 2001
* Jørgen Løvland og unionsoppløsningen i 1905 cop. 2000
* Levende bygdemiljø i 100 år 1996
* Fra svunnen tid- cop. 1995

Den første boka han gav ut, gav han 200 stk. av gratis til Songdalen ungdomsskole. Han ville at «den oppvoksende slekt» skulle få vite noe om kva som har skjedd i Songdalen kommune før i tida. Slik tek han vare på lokalhistorie.

Aktivt pensjonistliv kallar eg det.

Kvartett 2008

Share

I forlenging av samtalen Bjørgulv T. Berg hadde med Paal-Helge Haugen, er det nødvendig å nemne at i Fædrelandsvennen i dag vart Kvartett 2008 sett øverst på lista over Sørlandets beste bøker. http://no.wikipedia.org/wiki/S%C3%B8rlandets_beste_b%C3%B8ker Dette er ei liste over bøker av nålevande forfattarar på eller med tilknytning til Sørlandet.

Kvartett 2008 består av fire bøker, samla i eit plastomslag. Dei kan lesast kvar for seg, men dei heng og saman. Verket er blitt til over ein tiårsperiode.

Vi gratulerer!

Men vi saknar Kjetil Brottveits Nattradioen på den lista, det var ei svært triveleg bok. I intervjuet i Fædrelandsvennen, som ikkje er lagt ut på Internett enno, seier Paal-Helge Haugen at det dei siste åra er blitt svært mange forfattarar med tilknytning til Sørlandet, då han flytta heim og busette set i Songdalen i 1975, var det bare han og Øystein Lønn http://no.wikipedia.org/wiki/%C3%98ystein_L%C3%B8nn som livnærte seg som skjønnlitterære forfattarar her sør. No er det ganske mange, noko boklista syner.

Utan internett

Share

Torsdag 15. januar om lag klokka 15:30 sat eg og heldt på å skrive litt på wikipedia. Eg hadde innboksen på gmail-kontoen min open i eit anna vindu på datamaskinen. Så tenkte eg at eg skulle sjekke epost, eg prøver å gjere det med ujamne mellomrom når eg sit ved datamaskinen.

Men denne gongen fekk epostprogrammet mitt ikkje kontakt med omverda. Det gjorde heller ikkje dei andre vindua eg hadde opne, og redigeringa på wikipedia var det ikkje mogleg å lagre. I staden tok eg meg ein tur på biblioteket, og då kunne Lisbeth fortelje at det skulle installerast ny server, så ho var heller ikkje pålogga. Då skjøna eg samanhengen og måtte bare innstille meg på ein kveld utan å kome på Internett.

Samstundes ringte Margunn og fortalde at Stein var på veg opp gjennom Setesdal. Vi avtalte å treffast på Sylvgarden for å få litt middag. I Valle Radio heiter det i reklamen:
Når du køyrer opp gjennom Setesdalen,
trøytt og svolten, så du mest er galen…

Ettersom eg ikkje hadde så mykje anna å gjere, var eg tidleg på plass utanfor Sylvgarden og sat i bilen og las avisa medan eg venta. Plutseleg kom ein annan bil og stoppa ved sida av meg, og så var det Ellen og James frå Mandal som var på veg til Hovden. Då la eg bort avisa og vart med inn for å få middag i lag med dei. Nydeleg middag, dagens rett, effektiv service, snart stod maten på bordet, og då Stein kom eit kvarter etterpå, fekk han mat med det same han sette seg ved bordet. Godt vatn med isbitar. Det vart eit festmåltid på ein torsdagskveld.

Praten gjekk livleg om alt frå bryllupet på Sandøya i sommar til rotenonbehandling av Kigevannet i Mandal og korpsmusikk og tubaspeling. Snart var middagen fortært og turen gjekk vidare. Vel tilbake i Valle såg eg at det var stor aktivitet på kommunehuset, så eg skjøna at det var liten grunn til å prøve å kome på Internett meir denne kvelden.

-Du får lese ei bok, sa Lisbeth til meg då ho fortalde at nettet kom til å vere nede.

Slik vart det. Fiskerens sønn er ei bok av Vilis Lacis http://no.wikipedia.org/wiki/Vilis_Lacis
som eg har halde på med ei stund. Det vart nokre sider denne torsdagskvelden. Vonleg vert eg ferdig med boka til boksalget på biblioteket tek til neste veke.

Bøker er den beste jolegåva

Share

Når det gjeld jolegåver, er det sjølv i vår dataspeltid ikkje så dumt med bøker. Eg fekk ei bok til jol i år, og har humra meg gjennom 100 sider sidan i går kveld. Omtalen av boka er slik:

Boken skildrer forfatterens tid på Menighetsfakultetet på 1960-tallet. I første del forteller forfatteren om hverdagen i det teologiske studentmiljøet. Andre del er viet det nynorske studenthårklippelaget Firda Maskinlag L/L, og tredje del tar for seg professorene og lærerne ved fakultetet. Har navneliste.

Det handlar om Anfin Skaaheims bok: Herlig er studentens kall! om studentlivet på MF på 60-tallet med teikningar av Oddvar Søvik. Små humoristisk skisser der prestespirer er omtalt. For den som kjenner nokre av desse eller har lese om dei i ulike samanhengar, er det eit interessant innblikk i det som gjekk føre seg medan dei studerte. Til dømes om studenten som kom opp i latin, eit fag som ikkje hadde mykje med teologi å gjere, og som fekk ein tekst han ikkje hadde sett før. Han reiste seg og sa: Takk, eg kjem heller attende eit anna år. Sjølv om det nok kosta eit halvt år ekstra studium å seie det.

På den tida hadde ein ikkje mobiltelefonar, så det var ein telefon i avisromet på MF der ein kunne få tak i studentane. Regelen var at den som sat nærast telefonboksen, måtte svare, og kanskje ta turen på lesesalen for å finne den telefonen var til, noko som gjorde at ein sette seg så langt borte frå boksen som råd. Ein gong kom Karsten Isachsen gjennom romet akkurat då telefonen ringde, og han lest som han ikkje høyrde, men gjekk rett forbi. Han vart fort hanka inn og måtte svare, og då leika han telefonsvarar: Dette er en automatisk telefonsvarer fra Menighetsfakultetet. Alle studentene er på forelesning nå.

Eg trur eg vil få med meg nokre sider til, å lese bøker er ein triveleg joleaktivitet.

Bøker er den beste julegave

Share

Open sending i kveld hadde det som står i overskrifta som tema. Det var Ronny Stavsholt som sat i studio, og han hadde funne alternativ jolemusikk som vi spela i sendinga. Eg hadde laga rebusar med utgangspunkt i aktuelle bøker i Bokklubbens jolekatalog, og her kom det kjente forfattarar på rekke og rad: Unni Lindell, Jo Nesbø, Gunnar Staalesen, Kolbein Falkeid, Knut Nærum, Lars Monsen, Kjetil Bjørnstad, Ken Follett, Khaled Hosseini og Jostein Gaarder.

Sjølv om det ikkje var slikt rusj av telefonar som fredagskvelden, då det er notert i gjesteboka vår at det var 476 telefonar, var det folk som var med denne kvelden og. Eg var teknikar, men var og samtalepartnar med Ronny. Kveldens telefonvakt var Jorunn Lund Harstad, som hadde stelt til ein nydeleg kveldsmat til oss før sendinga begynte. Jorunn tek og den nødvendige jobben med å vaske i radioen når det trengst, og i kveld rakk ho det og før telefonane tok til å kime. All grunn til å takke henne for innsatsen.

På tampen har eg lyst til å reklamere for boka av Vidar Bergset som er kome ut på Setesdalsforlaget i år. http://no.wikipedia.org/wiki/Vidar_Bergset Boka heiter Frå sigledammen til hoppbakken og har undertittel Nye forteljinga om born. Det er koselege stubbar å lese for store og små. Og så har vi boka med soger av Jon Løyland som Leonhard Jansen stod for og som vart presentert i radioen tidlegare i haust. Måndag skal det vere presentasjon av ei bok om Hellarar på Sylvgarden.

Lisbeth D. Homme var på tråden i kveld. Ho sa at romanar kan ein låne på biblioteket, fagbøker bør ein eige om emnet er av interesse. Det trur eg kan vere ein god regel å ta med seg. Er det lenge sidan du har vore på bloggen hennar? Kan hende du finn fleire gullkorn om du går innom på http://www.bibliofiolen.blogspot.com/

Soger og segner, viser og vers. Folkeminne frå Agder.

Share

I går var Leonhard B. Jansen i studio i Valle for å fortelje om boka han har laga med tittelen som er overskrift på bloggen i dag. På førehand sende han meg ei lita pressemelding om dette. Dermed brukar han Valle Radio slik vi ønskjer at det skal vere: At folk som har noko på hjarta, tek kontakt for å fortelje om det til sambygdingar øvst i Setesdal. Her er brevet eg fekk:

Har laga ei lita bok på oppdrag for Agder Historielag med tradisjonsstoff frå Agder av Jon Løyland.

Jon Løyland (1887-1975) var setesdøl, men like mykje egd. Gjennom eit langt liv som skulelærar, hadde han virket sitt mange stader på Agder. Kvar han kom hadde han med seg ei notisbok der han noterte flittig det folk hadde å fortelje. Dette samla han til eit manus som det var meininga at han ein gong skulle gjeve ut. Han såg vel eigentleg føre seg eit slags framhald av Johannes Skar, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Johannes_Skar sitt storverk ”Gamalt or Sætesdal”. Dette vart det aldri noko av. I staden brukte han materialet i mange ulike samanhengar, i aviser og tidsskrift, og ikkje minst i Agder historielag sitt årsskrift der han var ein nær sagt årviss bidragsytar.

Stoffet er av mange slag og har opphavet sitt ei rekkje stader på Agder. Hovuddtyngda er Setesdal og bygdene lengst vest i Aust- Agder, men ikkje så reint lite Vest-Agder stoff er også samla inn. For nokre år sidan tok Agder Historielag fatt i manus, og bad historikaren Leonhard Jansen bearbeide materialet til ei bok.

Det er dette stoffet som no vert presentert som ei rikt illustrert bok, mellom annan med mange foto som Jon Løyland sjølv tok. Han dreiv i mange år som fotograf på fritida, og produserte postkort for sal. Boka har fått tittelen, ”Soger og segner, viser og vers. Folkeminne frå Agder.”

Jon Løyland skal også hugsast for sitt mangeårige virke for det lokalhistoriske arbeidet på Agder. Han sat som styremedlem i Agder Historielag frå oppstarten i 1914 samanhangande fram til 1964. 13 av desse 50 åra som styreleiar. Samstundes var han og styreleiar i Setesdalsmuseet, og var med og lag grunnlaget for og bygde opp dette i åra frå oppstarten i 1938. Også det vervet sa han frå seg i 1964, 77 år gamal. I samband med dette vart han tildelt HM Kongen si fortenestemedalje i sylv.

Boka vert presentert på Revsnes Turisthotell på Byglandsfjord onsdag 15. oktober 15.00.

Studietur til Finland 1

Share

Sundag 24. august klokka 04 på morgonen gjekk 22 egder ombord på bussen i Arendal for å dra på studietur til Finland. Arrangør var foreninga Norden, og dei fleste deltakarane hadde vore med på lesesirklar om finsk litteratur. Det hadde også Lisbeth og Knut K. Homme, som hadde reist frå Valle i eitt-tida om natta.

-Det var bare å setje seg til å sove i bussen, fortalde ho i Valle Radio i går kveld.

Første stopp var Frokost i Töckfors, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/T%C3%B6cksfors Om du går til lenka til svensk språk, finn du meir om denne staden like over grensa. Etter frokost var det ny økt i bussen til lunsj i Arboga før ein kom til Siljas ferjeterminal i Stockholm. Der var det middagsbuffet og tidleg til sengs ombord i den store båten i ferjeruta mellom Stockholm og Helsinki. http://no.wikipedia.org/wiki/F%C3%A4rjelinjen_Stockholm-Helsingfors

Frå Helsinki gjekk turen til Borgå. http://no.wikipedia.org/wiki/Borg%C3%A5 som er administrasjonsby i regionen Østra Nyland, http://no.wikipedia.org/wiki/%C3%96stra_Nyland i
Sødra Finlands län, http://no.wikipedia.org/wiki/S%C3%B6dra_Finlands_l%C3%A4n

Borgå, som heiter Porvoo på finsk, er kjent for kyrkjefellesskapet Porvoo-fellesskapet, http://no.wikipedia.org/wiki/Porvoo-fellesskapet som er eit fellesskap av kyrkjer i Europa som godkjenner dåp og nattverd hos kvarandre, noko som gjer at prester frå eitt kyrkjesamfunn kan ha teneste i eit av dei andre. Men Lisbeth var ikkje komen til Borgå for å studere teologi, det var litteratur som var temaet for denne turen.

I Borgå ligg heimen til Finlands nasjonalskald, Johan Ludvig Runeberg, http://no.wikipedia.org/wiki/Johan_Ludvig_Runeberg og etter lunsj gjekk turen dit. Det var og høve til å sjå skulpturar av son hans Walter Runeberg, http://no.wikipedia.org/wiki/Walter_Runeberg og når det var over, var det guida tur i byen.

-Guiden hadde mykje å fortelje og syne, så det vart helst ein travel tur, sa Lisbeth i radioen. Etter middag om kvelden var det bare å slappe av og samle krefter til ein ny dag, då skulle gruppa til Helsinki. Men bloggen vert for lang om eg skal skrive om heile turen i ein post, så det får vi ha til gode.

Omløpshastighet

Share

I Morgenbladet, som du og kan kjøpe på butikkar i Valle no, for 13. juni, var det ein interessant artikkel:
http://www.morgenbladet.no/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080613/OBOKER/834389621/-1/BOKER

Det vert fortalt om at Fylkesbiblioteket i Buskerud tok turen til Nesbyen for å kassere litteratur på folkebiblioteket der. Det var blitt så alt for fullt. 2517 bind vart kasserte på om lag 70 timar. Men å kassere er ikkje bare bare, bøkene må og ut av databasen over bøker. I artikkelen kan vi lese at det tek 30 sekund å få ei bok ut av basen, det skulle bety at i tillegg til kastinga måtte ein bruke 1250 minutt på jobben. Nesten 21 timar, altså.

No er hyllene ryddige og fine, i alle fall mykje ryddigare enn før. Grunnen til det er at biblioteka i Norge no er blitt meir opptekne av å stille ut framsida av bøker, ikkje bare ryggane. Det tek mykje meir plass, men det aukar omløpshastigheten, det vil seie at boka står ikkje så lenge på hylla som før. Artikkelen i Morgenbladet fortel at biblioteka må rapportere inn omløpshastighet i KOSTRA, slik at ein kan samanlikne og sjå kor veldrive ei slik boksamling er.

Å kaste bøker er ikkje lett for nokon, men det må vere ekstra vanskeleg for ein bibliotekar, som truleg valde yrket av kjærleik til bøker. Men med så stor produksjon som det er no, er det ikkje råd å bare samle opp år for år. Kvart år får ein eit par tusen bøker inn, då må minst så mange ut. I samband med at dei byggjer ny bibliotekfilial i Vågsbygd, og difor måtte pakke ned heile boksamlinga, veit eg at dei hadde ein stri tørn med å kaste bøker i dei alt for fulle samlingane som hadde hopa seg opp med åra.

Biblioteket i Valle slit nok og med dette, for periodevis havnar det mange bøker i vinduskarmar og på skranken. Noko går etter kvart i magasinet, noko vert seld, og noko vert nok kasta. Men eg er glad for at biblioteket i Valle tek vare på bøker, plutseleg treng du ei bok som kom ut for lang tid sidan, og då er det godt når Lisbeth kan finne henne i magasinet.

Eg har ei dotter som er bibliotekar. Når ho kjem heim og seier ho vil rydde, det er det same som å kaste bøker, dreg eg på tur. Så treng eg ikkje sjå og gråte over alt som må ut. Eg kan heller ta meg ein tur på loppemarknad og komplettere samlinga. Det er og omløpshastighet.

Namnet

Share

Den israelske forfattaren Aharon Megged har skrive ei novelle med denne tittelen. Megged var fødd i 1920 i Polen, men kom som seksåring til det som no er Israel. Han var på kibbuz i 12 år i ungdommen, han har vore redaktør av litterære tidsskrift i Israel og han har vore husdiktar både i Storbritannia og USA. Meir om han finn du her: http://no.wikipedia.org/wiki/Aharon_Megged

Eg kom over han då eg i dag var innom på Vågsbygd Bydelsbibliotek og såg at dei hadde bøker til sals. Ei av desse bøkene var Ny israelsk prosa frå 1967, ikkje akkurat ny, då. http://no.wikipedia.org/wiki/Ny_israelsk_prosa

Novella handlar om ein familie som ventar barn og som lurer på om dei skal kalle opp ein som er død, eller om dei skal finne eit heilt nytt namn. -Det finst ingen band som knytter oss til alt det der lenger, seier Yehuda, barnefaren. -Kva har de her? spør bestefar til mora, oldefar til barnet som skal kome. -Sytti språk, sytti folkegrupper. Band er erindring, minner, held han fram.

Sidan kjem dei på besøk for å syne fram den nyfødde til oldefar. Barnet har fått eit namn som ikkje var i slekta før, og då dei går heim etterpå, bøyer mor seg over barnevogna og presser leppene mot brystet på den lille. **I det øyeblikk følte hun at han behøvde medlidenhet og mye kjærlighet, som om han var alene, en foreldreløs i verden.**

15 sider får meg til å tenkje på ein ny måte om kva namn kan bety. Vi ser at gamle namn kjem att, men det har jo ikkje vore så vanleg å kalle opp folk dei siste 50 åra. Her kjem eit perspektiv på det eg ikkje har hatt før.

Ei interessant novelle.