Merkelapp-arkiv: postludium

Norsk orgelmusikk i Postludium

Share

I kveld valde eg å spele frå Bjørn Andor Drages nye CD «Norwegian Romantics». Den er jo ikkje heilt ny, kom ut i 2011, men eg hadde ikkje høyrt den før, og den var spelt inn på orgelet i Ålesund kyrkje, og der var svigerdottera mi, Margaret Standal Volle Haugland, tilsett som vikarorganist ein periode i fjor. No fekk eg høyre orgelet ho spelte på, som er Norges største romantiske orgel, og eg kan godt skjøne at ho likte seg på den spelepulten.

Verka i kveld var desse:

1.Ludvig Mathias Lindeman: Marsch ved Processionens Intræden i Kircken, 4:02
2.Signe Lindeman: Søndagskveld på fjellet, 3:27
3.Signe Lindeman: Søndagsfred, 4:27
4.Signe Lindeman: Påskemorgen, 1:59
5.Fridthjov Anderssen: Fuge i C-dur, 3:23
6.Christian Cappelen: Legende, 5:21

På plata er alle komposisjonane av Signe Lindeman, i kveld spelte eg tre av dei. Etter at sendinga var ferdig i kveld, snakka eg med Niklos, som kunne fortelje at Birgit Helle, som var organist i Valle i 33 år, hadde vore elev av Signe Lindeman. Av og til er verda liten. Signe Lindeman var barnebarn av den store Ludvig M. Lindeman, som var fødd i 1812 og som var i Setesdal for å samle inn folketonar.

Redda av Spotify

Share

I kveld hadde eg fyrste sendinga i radioen for hausten. Det var interessant å vere i gang att, og sendinga gjekk utan dei store problema. Men då Niklos skulle ha ei LP-plate med musikk av Mendelssohn. Det var orgelsymfoni nummer seks han ville ha med i dag, men for meg verka det som om endringa av miksebordet ikkje var fullført, for Grammofon-koplinga ville ikkje lyse. Det kom då ingen lyd frå spelaren til miksebordet, og heller ikkje noko ut til sendaren.

Gode råd var då dyre, men då vart vi redda av Spotify. Den innspelinga Niklos hadde fann eg ikkje på Spotify, men det var mange andre innspelingar av orgelmusikk av Mendelssohn der, også av dette stykket. Så vi einast om at vi kunne prøve ei innspeling av Hans Fagius, og Niklos hadde informasjon om orgelet i Härnösand, som han spelte på. Den kunne han dele med oss etter at vi hadde høyrt musikken, så det skal meir til enn litt ugreie med teknikken for å setje han fast. Innspelinga var bra, i den romantiske stilen som jo er særprega for Mendelssohn.

Dei to andre stykka var korverk på CD, og dei fekk eg ut i eteren utan spesielle problem. Med det var sendinga slutt, det var b are å gå gjennom det som skal skje i veka som ligg framom oss, og det fann eg mykje om i eit nytt Bygdenytt som kom ut i dag. Så avslutta eg med ein sang med Løvlands allé. Dei skal eg snakke med i morgon kveld i den aktuelle timen.

Postludium med nordtysk barokk-musikk

Share

Niklos har gjerne ein rød tråd i programmet sitt, og denne kvelden hadde han med to komponistar fødde på 1650-talet og to fødde på 1660-talet.

Først fekk vi ein orgelkoral av Johann Pachelbel, Herr Jesu Christ, ich weiss gar wohl, spelt av Walter Kraft på orgelet i Mariakyrkja i Lübeck.

Deretter kom kveldens perle, preludium og fuge i E-dur av Vincent Lübeck spelt av organist Hans Helmut Tilmanns på orgelet i Eichstätter Dom.

Friedrich Wilhelm Zachow sine koralvariasjonar over Nun komm, der Heiden Heiland, spelt av domorganist Jan Ernst på orgelet i Schweriner Dom var neste stykke, nydeleg, både komposisjon og spel.

Til slutt kom Preludium i Ess-dur av Georg Dietrich Leyding, spelt av Marie Claire Alain på orgelet i Viborg Dom.

Meir om kveldens program finn du på Setesdalswiki si side om programmet: http://www.setesdalswiki.no/wiki/Valle_Radio_tysdag_13._mars_2012

Høgtidsvers

Share

I alle år har vi hatt ein tradisjon med eit høgtidsvers i kyrkja. Som regel syng vi det etter at presten på preikestolen har hatt ein liten tale der han aktualiserer høgtida og så legg opp til at vi syng Av høyheten opprunden er om det er jul og Han er oppstanden, store bud om det er påske. Melodien er den same: Wie schøhn leuchtet der Morgenstern.

I morgon har Niklos sett saman eit program med denne melodien i fem ulike utformingar:

1. Michael Praetorius (1571-1621): Wie schöhn leuchtet der Morgenstern. Koralkonsert. Hassler-Consort. Dirigent Franz Raml. 2.42

2. Dietrich Buxtehude (1637-1707): Koralfantasien Wie schöhn leuchtet der Morgenstern. (BuxWV 223). Domorganist Wolfgang Schering på orgelet i St. Victor Dom Xanten. 6.59

3. Johann Pachelbel (1653-1706): Wie schöhn leuchtet der Morgenstern. Orgelkoral spelt av Wim van der Panne på orgelet i St. Jans kerk i Gouda 3.00

4. Niels Wilhelm Gade (1817-1890): Af højheden oprunden er. Orgelkoral spelt av Svend Prip på orgelet i Vor Frue domkirke i København. 2.00

5. Johannes Nørgaard (1916-1977): Af højheden oprunden er. Orgelkoral spelt av domorganist Niels Henrik Nielsen på orgelet i Vor Frue domkirke i København. 2.00

På sida til sendinga i morgon på Setesdalswiki er det lenker til dei fire første komponistane, men den siste, Johannes Nørgaard, har eg funne for lite om til at eg kunne lage ein artikkel. Men om du vil vite meir om dei andre, kan du fylgje denne lenka, og vidare dei lenkene som er i artikkelen: http://www.setesdalswiki.no/wiki/Valle_Radio_tysdag_10._januar_2012#20.30_Postludium

Dermed kan du førebu deg til eit program med kyrkjemusikk i Valle Radio i morgon.

Når Spotify ikkje heng med

Share

I kveld skjedde det igjen: Spotify kom ikkje med musikken eg ville spele. Det er jo litt dumt å basere seg på noko som bare fungerer delvis, men det skjedde i kveld.

Fyrst var det problem då eg skulle finne songar til songtimen, fleire av dei kom svært seint. Men verre vart det då tida kom for Postludium, der eg hadde tenkt å bruke trompet og orgel-stykke frå spotify. Eg måtte gje opp. I staden fann eg ei plate med trombone og orgel: The art of the trombone med Alain Trudel på trombone og Patrick Wedd, orgel, dei er to kanadiske musikarar, og innspelinga var gjort i Saint-Viateur Church, Outremont, Quebec på eit Casavant-orgel frå 1913, restaurert i 1991 av Guibault Therien.

Første stykket var av Gustav Holst: Duet for trombone and organ. Stykket vart uroppført i 1895, ikkje av Gustav Holst sjølv, som var ein dyktig trombonespelar, men av ein amatørtrombonist og med far hans, Adolf von Holst ved orgelet. Det er eit ungdomsverk, han var bare 21 år då det vart urframført. Seinare fekk musikken til Gustav Holst litt annan farge.

Det andre stykket i kveldens Postludium var Bernhard Krol, fødd 1920, sitt stykke Sinfonia sacra «Jesu, meine Freude». Krol var det meste av si karriere profesjonell hornist i Tyskland, men i 1979 vart han komponist på heiltid. Det er ein artikkel om han på tysk wikipedia, sjå http://de.wikipedia.org/wiki/Bernhard_Krol

Han har særleg laga musikk for kyrkjebruk. Ein stor del av hans 180 opusnummer er kyrkjemusikk, han har komponert verk for orgel, kor, messer og kammermusikk. I 2007 vart han av pave Benedikt 16. utnemnd til kommandør med stjerne av Silvesterordenen. I 1981 fekk han Forbundsrepublikken Tysklands fortjenstorden. Han var hornist i orkesteret til Berlin Statsopera og i Berlin-filharmonikerane frå 1945 til 1962, frå 1962 var han i Stuttgart radiosymfoniorkester. Han var og ofte juryleiar i ulike musikkonkurransar.

Kanskje kjem det ein artikkel om han på norsk wikipedia etter kvart.

Maria Budskapsdag – Magnificat

Share

Denne dagen vart tradisjonelt feira 25. mars, som altså er i morgon. Men Den norske kyrkja har valt å markere søndagen mellom 21. og 28. mars om ikkje det er palmesøndag som i år, då er markeringa 5. søndag i faste, som altså var 21. mars.

Tradisjonelt har det vore ein stor festdag, og fram til 1582, då ein gjekk over til gregoriansk kalender i Europa, vart dagen feira som nyårsdag. Men ved den nye kalenderen vart nyår lagt til 1. januar. I England feira dei nyår denne dagen heilt fram til 1752 kan eg lese på wikipedia: http://no.wikipedia.org/wiki/Maria_Budskapsdag På svensk vart dagen kalla vårfru-dagen, noko som etter kvart vart til vaffeldagen, og morgondagen er framleis vaffeldagen i Sverige, sjølv om den kyrkjelege festdagen er flytta til sundagen der og. På engelsk heiter dagen Lady Day, Jomfru Maria er Our Lady.

Grunnen til at dei feira nyår denne dagen, ligg nok i at den er nær vårjamndøgeret. Framleis feirar dei Novrus på denne tida i Iran, Afghanistan og ei rekke andre muslimske land. I år var det 20. mars. Då vi hadde asylsøkarar frå desse landa her i Valle, vart Novrus markert her og.

I år var det kanskje bare i Valle Radio og i kyrkja det vart markert. Niklos K. Besteland hadde med seg musikk i høve dagen då han kom for å ha programmet Postludium i Valle Radio tysdagskvelden.

Han starta med motetten Ave Maria av Thomas Luis de Vittoria, spansk komponist som levde frå 1548 til 1611. Prager Madrigalisten song under dirigent Miroslav Vennoda.

Deretter fekk vi høyre orgelmusikk. Recit de Nazard og Dialogue frå Magnificat i g-moll av Jean-Francois Dandrieu spelt av organist Hans Jürgen Scholze på orgelet i katedralen i Dresden.

Så kom Felix Mendelssohns Gloria in excelsis Deo frå Magnifikat i ess-dur av Stuttgart kammerkor og Bremen kammerfilharmoni dirigert av Frieder Bernius.

Marcel Dupré har skrive eit preludium han kalla Regina Coeli, himmeldronninga. Organisten Bruce Neswick spelte det på orgelet i First Presbyterian Church i Evansville, Indiana.

Så avslutta han med Bjarne Sløgedals motett til Maria Budskapsdag: Frykt ikke, Maria med Kristiansand domkor dirigert av Andrew G. Wilder og med Ian Richards ved orgelet. Eit nydeleg stykke å slutte med.

Kvinnelege organistar

Share

I høve kvinnedagen måndag hadde Niklos funne fram til musikk av kvinnelege organistar:

Birgitte Ebert (fødd 1971) er domorganist i Ribe domkyrkje frå 2000. Ho har utdanning frå Musikkonservatoriet i København og har vore elev av Flemming Dreisig, Leif Thybo og Grethe Krogh. Ho har studert ved musikkhøgskolen i Lübeck med Martin Hazelböck og med Olivier Latry i Paris. Ho har vore tillitsvald for orgnaistane i Helsingör stift og redaktør av Hymnologiske Meddelelser. Før ho kom til Ribe hadde ho vore organist i St. Olai domkirke i Helsingør, i Hellerup kirke ved København. Ho er fyrste kvinnelege domorganist i Danmark.

Marie Claire Alain er fødd i Paris som dotter til organisten Olivier Alain og syster til Jean Alain, den kjende komponisten. Ho har spelt inn alt av Bach, Buxtehude, Bruhns, Böhm og Mendelssohn og hatt konsertar over heile verda.

Almut Rösler har konsertert i dei fleste europeiska land og delteke på festivalar i Belgia, London og Stockholm. Ho var den første utanlandske kvinnelege solist i fransk radio og har i fleire år gjeve Messiaën-konsertar i Trinitatiskyrkja i Paris.

Dei spelte verk av tre ulike barokk-komponistar: Ebert spelte Buxtehude 1637-1707) sitt Preludium og fuge i e-moll BuxWV 175 på orgelet i Ribe domkyrkje. Alain spelte Arnold Melchior Brunckhorst (1670-1725) sitt preludium og fuge i e-moll på orgelet i Viborg domkyrkje. Almut Röschler spelte tre orgelkoralar av Bach (1685-1750): Liebster Jesu, wir sind hier (BWV 633), Wenn wir in höchsten Nöten sein (BWV 641) og Herr Jesu Christ, dich zu uns wend (BWV 632) på orgelet i Limburg domkyrkje.

Av høyheten opprunnen er

Share

Dette var tema for Niklos sitt program i Postludium fyrste tysdagskvelden i det nye året. Den melodien heiter på tysk Wie schön leuchtet der Morgenstern, den er skriven av han som og laga teksten til salma, Philipp Nicolai, sjå nynorsk wikipedia: http://nn.wikipedia.org/wiki/Philipp_Nicolai

Det var vanleg å syngje ei salme etter at presten på talarstolen hadde hatt ei innleiing i gudstenesta på 1.-dagane før. Alle tre dagane hadde eit høgtidsvers på denne melodien, og joledagen hadde denne teksten.

I programmet spelte han fyrst ein koralkonsert av Michael Praetorius frå samlinga Polyhymnia Caduceatrix, ein versjon av Hassler Consort, dirigert av Franz Raml.

Deretter kom koralfantasi av Dietrich Buxtehude (BuxWV 223) spelt av domorganist Wolfgang Schwering på orgelet i St. Victor Dom i Schwering.

Så kom orgelkoral av Johan Pachelbel spelt av Wim van der Panne på orgelet i St. Jans kerk i Gouda.

Deretter var det ein svensk versjon, Gustav Wilhelm von Peterson Hägg sitt festpreludium over same stykke, spelt av organisten Per Thunarf i Klara kyrka i Stockholm, sjå http://sv.wikipedia.org/wiki/Klara_kyrka

Til slutt kom eit dansk versjon av Johannes Nørgaard frå hans samling Perikope – orgelkoraler til kirkeåret. Den vart spelt av domorganist Niels Henrik Nielsen på orgelet i Vor Frue Domkirke i København. http://no.wikipedia.org/wiki/Vor_Frue_kirke_%28K%C3%B8benhavn%29

Det var eit variert program, sjølv om same melodien gjekk att i alle verka. Eg fann Kirsten Flagstad sin versjon på Spotify og avslutta kvelden med den.

Postludium 250 – 3

Share

Her er programet Niklos presenterte i Valle Radio 1. desember 2009, som var hans program nr. 250 i serien Postludium:

Nun komm der Heiden Heiland. Koralmotett for kor og basso continuo frå samlinga Die Fest- und Zeitandachten av Andreas Hammerschmidt (1612 – 1675). Det var Hannover guttekor og Himlische Kantorei som song med Jørg Breiding som dirigent, og det var Noregspremiere på dette stykket.

Nun komm der Heiden Heiland. Orgelkoral (BuxWV 211) av Dietrich Buxtehude (1637 – 1707) spelt av organisten Piet Kee på orgelet i Roskilde domkyrkje.

Machet die Tore weit. Motett for 4-stemmig kor av Gottfried August Homilius (1714 – 1785) framført av Stuttgart Kammerkor dirigert av Frieder Bernius.

Offfertoire pour premier dimanche de l’avent frå samlinga Neuf offertoires de caractères gradués pour l’avent et le temps de Noël (nr. 1 i d-moll) spelt av organisten Jaques Amade på orgelet i St. Ouen klosterkyrkje i Rouen.

Og så avslutta han lokalt:

Sonata con Chorale over Folkefrelsar til oss kom av Eilert Hægeland, spelt av komponisten på orgelet i Flekkefjord kyrkje.

Det er mange som har blitt imponert over dei grundige kommentarane Niklos har mellom kvart stykke. Eg tek dei med, slik at fleire enn eg kan få sjå at det ligg eit grundig arbeid bak programma:

Andreas Hammerschmidt var fødd 1. desember 1612 i Brux i Bøhmen (Tsjekkia). Han døydde i Zittau 29. oktober 1675. Han var utdanna på gymnaset i Freiberg og eleva av Stephan Otto i Spandau. Organist i Wesenstein, i Petrikirche i Freiberg og til sist i Johanneskirche i Zittau 1639 – 1682. Samlinga Fest- und Zeitandachten er frå 1671.

Dietrich Buxtehude var fødd i 1637 i Oldeslohe i Slesvig som den gongen høyrde til Danmark. Han var organist i Hälsingborg, Helsingör og frå 1668 til 1707 etterfylgjaren til Franz Tunder i Mariakirche i Lübeck. Ca 115 kyrkjekantataer og omlag 100 orgelverk har han komponert og likeeins pasjonsoratoriet Membra Jesu Nostri og Das Jungste Gericht.

Organisten Piet Kee var fødd i 1927 og var organist i Haarlem og Alkmaar. Professor ved Sweelinck-konservatoriet i Amsterdam.

Orgelet i Roskilde domkyrkje er bygd i 1555 av nederlenderen Herman Raphaelis Bodensteen og seinare ombygd fleire gonger, mellom anna i 1926 då det vart utvida ein del. Den siste restaureringa var ferdig i 1990 og innvigd 1. juni same året med det danske kongeparet til stades.

Gottfried August Homilius var fødd 2. februar 1714 i Rosenthal i Sachsen som son til ein prest. Den lengste tida utdanna han seg i Dresden, men han var og elev av Bach i Leipzig og Johann Schneider. Han var organist i Frauenkirche i Dresden, seinare kantor i Kreuzkirche same staden. Han døydde 2. juni 1785.

Charles Alexis Chauvet var fødd i 1837. Han var elev av Francois Renoit og Ambroise Thomas og organist i ulike kyrkjer i Paris, mellom anna i St. Trinité, der F.A. Guilmant vart etterfylgjaren hans. Chauvet døydde av tuberkulose i 1871. Offertoire er komponert i 1871.

Orgelet i St. Ouen klosterkyrkje i Rouen var bygd i 1890 av den franske orgelbyggjaren Aristide Cavaillé-Coll.

Eilert Hægeland var fødd 21. september 1951 som einaste son til Johanna og Anders Hægeland på Evje. Han fekk si fyrste pianoundervisning hjå Reidun Høgetveit og kom sidan som elev hos domorganist Bjarne Sløgedal i Kristiansand. Seinare studerte han på Musikkonservatoriet i Oslo med lærarar som Arild Sandvold, Hans Solum, Johan Kvandal og Conrad Baden. Han var og i Stockholm og studerte fransk barokkmusikk hjå domorganist Gotthard Arner. Han var organist i Åleseund, Tromsø, Oslo, Bodø, Fyresdal og Bygland. Han døydde 13. februar 2004.

250 Postludium 2

Share

Eg skreiv for eit par dagar sidan at vi ville markere 250 program som Niklos har hatt i serien Postludium. Då antyda eg at vi kanskje kom til å dra til Bykle og få oss middag på Bykle Gjestegard. Dei såg nok langt etter oss om dei hadde lese bloggen, for vi ombestemte oss og drog til Evje i staden.

Det passa i grunnen betre for oss begge, for då slapp Niklos å kome til Valle med bussen klokka halv tolv og vere i Valle heilt til klokka halv ti om kvelden. Og eg kunne få gjort eit par småting på Evje, så noko over halv eitt svinga eg mot sør og fekk sola rett i ansiktet, ho står lågt no.

På Besteland plukka eg opp Niklos og så la vi oss stille bak ein diger lastebil som køyrer stein og grus frå Åraksøyne til den nye vegen som dei har starta så smått å byggje på Tveit. Det er eit stort anlegg, fem bilar går i skytteltrafikk heile dagen, heilt til klokka 20. Dei er store, men det trengst mange lass, eg trur han sa dei skulle ha nærare 200.000 kubikkmeter. Om dei tek 20 i kvart lass, så vert det 10.000 turar.

Eg er av dei som tek 15 minutt, som det står på plakatane langs vegen, så på Storestraumen var det tid for ein høneblund. Det er utruleg kva det gjer å få sove nokre minutt, ein vert som eit nytt menneske. På Evje gjorde vi dei ærenda vi hadde, og så sessa vi oss på Møteplassen. Der fekk vi den store og velsmakande hamburgeren til Gry Elvrum saman med steikte poteter. Det smaka svært godt, den sausen dei hadde var full av meirsmak, så eg trur eg dyppa alle potetene i den. Eit kakestykke og ein kopp kaffe krona eit gasta måltid før vi gjekk tilbake til bilen. Glatt var det til og med på Evje, sjølv om det ikkje var uråd å kome seg fram og strøinga var rimeleg.

Då vi kom til bilen, møtte vi Lisbeth på biblioteket, ho hadde vore på Evje på møte og skulle no vente på bussen til Valle. Dermed vart vi tre i bilen på turen oppover, hyggeleg å prate og triveleg selskap for oss og to timar tidlegare heim for henne. For meg bar det rett i radioen, Niklos hoppa av på Besteland for å få seg ein middagslur, så kom han opp med bussen, som han pleier på tysdagskveldane.

Ein nydeleg tur på ein vakker vinterdag og ei fin oppladning til program nr. 250 for Niklos i Valle Radio, 12 år etter at vi starta med desse programma, eit vakkert adventsprogram med den gamle salma Folkefrelsar til oss kom som raud tråd i platebunka.