Merkelapp-arkiv: wikipedia

Den opplyste borger

Share

I vår tid melder fleire og fleire seg på i samfunnsdebatten. Alle er kanskje ikkje einige i den påstanden, men eg meiner no det. For ein som skal fylgje med, kan det vere greitt å vite kven folk er som ein les eit innlegg av i VG, Dagbladet, Fædrelandsvennen eller Setesdølen. Ja, sjølv skribentane i Jol i Setesdal kan det vere interessant å få vite noko om.

Dei fyrste utgåvene av Jol i Setesdal hadde biografiske opplysningar om dei som skreiv. Sidan har desse falle ut, eg synest vel ikkje at det har vore med å gjere heftet betre. Avisene har sjeldan særleg forfattarinformasjon på folk som skriv lesarinnlegg, litt meir om dei skriv kronikkar. Men ein må over lang tid byggje seg opp eit inntrykk av folk som tek del i samfunnsdebatten, som oftast utan å finne informasjon om dei nokon stad.

Difor var det ein revolusjon då Internett kom og ein etter kvart kunne finne mykje informasjon der. Då dette vart sett i system med leksikonet Wikipedia, vart tilhøva mykje lettare for dei som leita etter slik informasjon. Her i landet kom informasjon frå bøker og papirleksikon av ymse art til nytte, og den informasjonen tok eldsjeler til å omforme til biografiske tekstar på Wikipedia.

Men nettleksikonet har hatt ein politikk om at folk som skal vere omtalte, må vere meir enn lokalt interessante. Difor er det mest bare ordførarar og varaordførarar frå ei bygd som kjem med, om ein då ikkje har kunstnarlege publikasjonar av noko slag. Kronikkskribentar og lesarbrevforfattarar har ikkje fått plass i eit slikt nasjonalt leksikon.

Difor har Setesdalswiki teke med mykje breiare når ein skal lage biografiar. På den nettstaden er det nok at vedkomande har ein funksjon i lokalmiljøet i Setesdal eller ein relasjon til dalen. Dei fleste som er med i Valle Radio har til dømes fått små artiklar i det lokale leksikonet.

På Wikipedia slit ein med å finne stoff til artiklar om nasjonalt kjende folk, anten dei er med i offentleg debatt eller på annan måte har stukke hovudet litt fram. Men det veks litt kvar dag, folk likar å lese små biografiar om folk som er aktive i samfunnsdebatten. Det er ei nisje for stoff som Wikipedia dekker godt, og med Internett er stoffet tilgjengeleg på mobiltelefon eller nettbrett ved nokre få tastetrykk.

Ordførarar

Share

Denne veka har det gått ein konkurranse på wikipedia om å utvide artiklar om norske ordførarar. Då konkurransen starta, var det mange ordførarar leksikonet ikkje hadde artiklar om, både Jon-Rolf Næss, Leiv Rygg og Gro Anita Mykjåland har fått artiklar denne veka. Men og mange andre ordførarar på Agder mangla. I kveld er det bare to som ikkje har artikkel, det er Arild Windsland i Birkenes og Reidar Saga i Åmli. I heile landet manglar det om lag 30 artiklar om noverande ordførarar. I alt er det skrive over 100 nye ordførarartiklar, og heile forrige periode er no blåfarga. Det blir litt verre når vi kjem til perioden før 2007, då var leksikonet i oppstarten og hadde ikkje prioritert dette, så frå før 2007 er det mange hol.

Samstundes er det blitt laga lister over ordførarar i ei rekke kommunar, så dekninga på dette stoffet tek til å bli ganske god. Når eg skriv på wikipedia, er det bokmålsversjonen eg tenkjer på. Nynorskversjonen er og med i konkurransen, men det er ikkje så mange som skriv der, så det går noko seinare med å fylle tomroma der. Likevel har det nynorske leksikonet 90.000 artiklar. Til samanlikning har Allkunne om lag 10.000 artiklar. Dugnaden gjev ujamn kvalitet, men det er mangt og mykje å finne også på den nynorske versjonen.

Eg har vore konkurranseleiar på denne konkurransen. Det har vore ein enkel jobb. 11 stk har vore med i skrivinga, nokre har over femti bidrag, andre har bare nokre få. Men alt monnar og dreg.

Lurer du på kva premien er. Bestemann får 250 kroner på eit gavekort. Vi andre får ein rosett vi kan setje på brukarsida vår som seier at vi har vore med i konkurransen og fått minst 200 poeng. Gradering med ulike fargar syner kor mange poeng vi fekk. Sjekk gjerne ut konkurransesida: http://no.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ukens_konkurranse/Ukens_konkurranse_2012-41

350.000 artiklar

Share

I dag runda Wikipedia 350.000 artiklar. Det skjedde utan store markeringar klokka 10.44 og var bare omtalt i ein notis på Torget, ei samtaleside for folk som skriv på Wikipedia: http://no.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Torget#Like_f.C3.B8r_350_000_artikler_.21.21

Det er ganske mange artiklar, til å vere eit så lite språksamfunn som det norske, på engelsk er det no over fire millionar artiklar. Og sjølv om Wikipedia er dugnadsbasert med hovudvekt på skribentar som er interesserte i fotball og popkultur, kan ein finne ganske mykje av generell kunnskap på denne nettstaden.

I dag var eg ein tur i Mandal og møtte Tor Fuglevik. Møtet resulterte i at eg skreiv ein artikkel på Lokalhistoriewiki om farfaren hans, lærar og lokalhistorikar på eit par øyer aust for byen. Du kan lese meir om det på min andre blogg, http://blog.setesdalswiki.no/

Vi kom til å snakke om Wikipedia og Store Norske Leksikon og endringane som har vore i leksikonstrukturen dei siste åra. Begge vona vi at Store Norske ville få økonomi til å kunne halde drifta, vi treng eit leksikon med ein redaksjonell profil i tillegg til Wikipedia, som er meir basert på skribentane sine interesser enn ein redaksjonell profil.

Lokalhistoriewiki har 12.179 artiklar når dette vert skrive, og er altså ein dverg målt opp mot Wikipedia. Men dei dekker ei nisje som gjev rom for stoff som det ikkje er så naturleg å ha med i Wikipedia. Difor kallar dei seg ein fagwiki. Men det er mykje ugjort der, så dei kan trenge folk som skriv. Sjølv trur eg nok eg får halde meg til å vere mest aktiv på Setesdalswiki, sjølv om eg ikkje var særleg produktiv der i dag. I staden var Reidar Tveito innom og skreiv om Håhellerhytta, så der har du ein fin artikkel å lese før du tek turen vestover til helga. http://www.setesdalswiki.no/wiki/H%C3%A5hellerhytta

Wikipedia som mediekanal

Share

I går hadde Norge besøk av statsministeren i Somalia. Abdiweli Mohamed Ali eller, som Wikipedias artikkel om han kallar han, http://no.wikipedia.org/wiki/Cabdiweli_Maxamed_Cali Eg fanga deg opp av ein eller annan grunn før helga og skreiv på Torget, som er Wikipedia si side der brukarane kan kommentere aktuelle ting. Eg meinte at dersom det var ein wikipedia-skribent som hadde høve til å gå på pressekonferansen, kunne vi få eit bilete av han, og ingen wikipedia-versjon hadde bilete, så om vi fekk eit bilete av han frå pressekonferansen, ville det bli brukt av mange.

Det synte seg at Hans Petter Fjeld hadde høve til å gå. Han tok kontakt med pressekontakten i Utanriksdepartementet, og dermed var det klart for å prøve seg som pressefotograf for første gongen. Resultatet ser du i artikkelen som eg lenka til ovanfor.

Når eg skriv om dette, er det fordi Wikipedia er ein viktig mediekanal. I løpet av ei veke har Wikipedia på bokmål om lag 4,5-5 millionar oppslag, og kvar dag er det ei rekke aviser som syner til Wikipedia som kjelde for stoff eller for å vise lesarane til meir informasjon. Bileta, som er frie til bruk for alle på faste villkår, er og mykje nytta både på nett og i trykte publikasjonar. Det er likevel ikkje sjølvsagt at ein bare kan seie ein kjem frå Wikipedia, og så få kalle seg pressefotograf. Dei som skriv har jo ikkje noko pressekort å syne frå arbeidsgjevaren sin, så det ein gjer, må gjerast i kraft av eigen dugleik og interesse. Difor var det ekstra hyggeleg at det fungerte denne gongen. Det syner at Norge framleis er eit ope samfunn, som vi jo likar å rekne landet som.

Nokre lange linjer

Share

I dag har eg fylgd nokre lange linjer. Det meste av det eg har skrive på Internettet i dag, har hamna på Wikipedia, ikkje på Setesdalswiki. Det skuldast at eg i dag tidleg kom til å gjere litt der for å godkjenne noko som var skrive av folk som ikkje skriv så ofte på wikipeida. Både wikipedia og setesdalswiki har ordningar for at det som blir lagt inn, skal vere kontrollert og godkjent.

I dette arbeidet kom eg over ein setning i artikkelen om NILA – Norsk institutt for luftforskning, der det stod om Birkenesobservatoriet. Eg vart litt forviten, eg hadde aldri høyrt om det, så eg rota litt rundt og las litt her og der, og plutseleg var det stoff nok til ein liten artikkel på wikipedia. Du kan lese han her: http://no.wikipedia.org/wiki/Birkenesobservatoriet

Det syner seg at litt nord for Birkeland ligg ein målestasjon som i 40 år har målt sur nedbør og andre ureiningar i lufta vår og at Birkenes ligg lagleg til for vinden frå sør og vest, slik at målingane har lagt grunnlag for avtalar om redusering av utslepp i andre land. Stasjonen på Birkeland er den einaste i Sør-Norge og kan hende den eldste i Europa, starten var i 1971, så den er 40 år gammal.

Så kom avisa, og med den eit minneord om Arne Rudvin, nordmannen som var biskop i Pakistan i over 30 år. Eg møtte han aldri, men eg hadde høyrt om han i ulike samanhengar og tenkte at ein nordmann som har vore biskop i Pakistan burde jo få ein artikkel på wikipedia, så eg fann litt informasjon om han i Norsk Misjonsleksikon og kombinerte det med minneordet og laga ein liten artikkel. http://no.wikipedia.org/wiki/Arne_Rudvin

Det vart nokre røde lenker i den artikkelen, så eg leita på engelsk wikipedia og fann litt stoff om den eine byen som Arne Rudvin og kona Päivi arbeidde i, Dera Ismail Khan, nok til å kunne skrive nokre linjer og legge inn eit kart som syner kor byen ligg. http://no.wikipedia.org/wiki/Dera_Ismail_Khan

Frå Birkenes via ein misjonær som budde i Hemsedal til ein by i Pakistan, det var altså dei lange linjene i dagens skriving for meg på Internett. I morgon får eg kome meg tilbake til Setesdalwiki og få gjort noko der.

Hold fast hva du har

Share

Overskrifta i kveld er sitat frå ei salme av Jonas Dahl. Eg skreiv artikkel om salma på wikipedia for halvanna år sidan, og i kveld sjekka eg statistikken for kor mange som har lese ein artikkel. http://stats.grok.se/no/201112/Hold%20fast%20hva%20du%20har

I heile 2011 hadde 12 vore innom artikkelen, men 31. desember fekk artikkelen 70 oppslag og 1. januar 55. Grunnen til det var at Kong Harald brukte omgrepet i nyttårstalen sin:

Hold fast hva du har, synger vi i en kjent salme. Overlevende ungdommer fra Utøya viste oss vei videre ved sin umiddelbare bestemthet på å holde fast ved sitt engasjement og sine verdier.

Hold fast hva du har. Statsministeren og hele vårt politiske lederskap viste oss vei ved sin verdige og samlende opptreden – og ved sin sindige besluttsomhet om å holde enda sterkere fast ved vårt åpne samfunn og demokrati.

Hold fast hva du har. Redningsarbeidere og vanlige mennesker viste vei. Viste at når det virkelig gjelder, trår vi til for hverandre også om eget liv står i fare. http://www.kongehuset.no/c26939/nyhet/vis.html?tid=96027

Salma er så gammal at det nok bare er folk godt over dei femti som kjenner henne. Ho er ikkje lenger i salmeboka, vart teken ut ved siste revisjon. Men framleis finn vi tre andre salmer av han der:
68 Nå vandrer fra hver en verdens krok
248 Om salighet vi synger
703 Guds Sønn steg ned å tjene
Det synte seg at det var eg som hadde skrive artikkelen om han og på Wikipedia. Eg har likt å skrive nokre slike artiklar, eg meiner at den sida av kulturlivet og må dekkjast i eit slikt nasjonalt leksikon. Så i ein periode skreiv eg ein del om salmediktarar og salmer. Den svenske wikipediaen har lagt inn alle salmene i salmeboka som liste. I den norske har vi liste over alle salmediktarane, men ikkje over salmene.

Også artikkelen om Jonas Dahl fekk eit lite hopp nyårskvelden og nyårsdag, men den har hatt eit meir jamnt sig gjennom året av folk som har hatt lyst til å få vite meir om denne presten frå Stavanger. http://stats.grok.se/no/201112/Jonas%20Dahl

Ikkje ofte at noko eg har skrive på wikipedia, har fått slik respons. Men hyggeleg var det jo.

Wikipedia 10 år

Share

Laurdag var det 10 år sidan Wikipedia starta. Det er rart å tenkje på kor mykje som er blitt forandra på desse åra når ein ser det i wikipedia-perspektiv. Difor vart jubileet markert over heile verda. Den engelske versjonen av leksikonet er på 3,532,058 artilar i kveld når eg skriv dette. Den norske er på 287 803 artiklar og den nynorske er på 62 847 artiklar.

I veka før jubileet var det ein viss ståhei fordi det nynorske leksikonet Allkunne, som bare har om lag 1500 artiklar, hadde fått ein advokat til å skrive til wikipedia og klage leksikonet for brot på opphavsretten. Kravet var erstatning på 75.000 kroner pluss saksomkostningar. Vi som held på med wikipedia var noko overgjevne, for dei kunne bare teke kontakt med ein administrator på nynorsk wikipedia, der fadesen skjedde, så ville han ha sletta artikkelen om Arve Brunvoll. Opphavsretten er viktig, så wikipedia slettar alt som er kopiert frå andre stader på nettet, om det då ikkje er tydeleg at det er lov å kompiere. Alle som skriv må gje frå seg retten til det dei skriv, det er det som er grunnlaget for suksessen, trur eg. For då kan andre gå inn og fikse og utvide det som eg har starta på. Dermed veks artiklane heile tida, i tillegg til at det stadi kjem nye artiklar basert på raude lenker i tekstane som alt er skrivne.

Sjøv vart eg med på dette 12. juni 2006, så eg har femårsjubileum til sommaren. Eg har nok vore ein av dei meir produktive skribentane, passerte 42.000 redigeringar no i januar. Men for tida er eg litt slapp, eg har brukt 19 dagar på dei siste 50 redigeringane, og det kunne eg klare på ein dag når eg var på det mest aktive.

Grunnen til at eg er litt mindre aktiv på wikipedia er at eg har starta Setesdalswiki, eit regionalt leksikon der ein kan skrive om slikt som ikkje er nasjonalt, men som kan vere interessant nok for det. På denne wikien passerte vi 700 artiklar no i helga, og eg har nok skrive dei fleste. Sidan nyttår er det kome 60 nye artiklar, og eg har ansvaret for 58 av dei. Då eg i sommar fekk avtale om samarbeid med Setesdølen slik at eg kan skrive av overskriftene i avisa, gav det grunnlag for å kome vidare i arbeidet.

Torsdag skal vi ha eit møte for å snakke saman om vegen vidare. Signe Sollien Haugå i Setesdal Regionråd har sendt ut innbyding til ein del som steller med informasjon i kommunane i Setesdal og bedt dei om å invitere folk dei kjenner som kan vere interessert i dette. Det skal vere på Sølvgarden og startar med lunsj klokka 11.30 og så varer det til 14.30. Om du som les dette har lyst til å vere med, kan du melde deg på til post@setesdal.no

Undring

Share

I mi wikipediaskriving har eg meir enn ein gong undra meg når eg kom over ein person som levde då eg var ung og såg biografien til vedkomande. Dei verkar å ha hatt tid til mykje meir enn vi har i vår tid.

I dag skreiv eg ein artikkel på wikipedia om syster mi sin gymnasrektor. Eg veit ikkje om ho hadde han som realfaglærar, men han var ved Rogaland landsgymnas på Bryne frå 1930 til 1972 og rektor frå 1947. Og ho gjekk ut i 1968, så vidt eg hugsar.

Bjarne Undheim var fødd i 1905 og vart cand.real i 1930 etter fem års studier på Universitetet i Oslo. Eg kom over han heilt tilfeldig, slik det ofte er med artiklar på wikipedia. Eg hadde kjøpt Aftenposten i går då eg kom oppover til Valle, og der stod det at bondelagsleder Bjarne Undheim fylte 50 år. Då eg så gjekk inn på wikipedia for å sjå om vi hadde artikkel om han, så hadde vi ikkje det, vi hadde bare ei raud lenke. Men så synte det seg at det var ein annan Bjarne Undheim, han hadde vore stortingsrepresentant for Senterpartiet frå Rogaland. Det var artikkel om han på engelsk wikipedia, og då tenkte eg at eg kan jo omsette den artikkelen. Engelsk wikipedia har artiklar om ganske mange av dei norske stortingsrepresentantane. Men nå eg skreiv, oppdaga eg jo at dei bare hadde litt av informasjonen om han, og slik kom eg fram til at det må ha vore Jorunn sin rektor det var tale om. No er det artikkel om han på wikipedia, her er lenka: http://no.wikipedia.org/wiki/Bjarne_Undheim_(1905) For å skilje han frå bondelagsleiaren har eg kalla han Bjarne Undheim (1905).

Når eg ser på alt han kunne få gjort, vert eg litt undrande og lurer på korleis han kunne rekke alt. Bryne IL og mållaget, lektorlaget og politikken, alt skulle skjøttast og jobben som lærar og rektor kunne han heller ikkje legge til sides. Han omsette til og med elevøvingar i fysikk til nynorsk og var aktiv i den offentlege debatten med artiklar i avisene.

Eg trur det må vere at det ikkje var 30 kanalar på TV den gongen, heller ikkje var det internett ein kunne surfe på ein heil kveld. Men eg undrar litt framleis.

EM i friidrett i Barcelona

Share

EM i friidrett 2010 i Barcelona er over. Vi fekk ein medalje, men den var av edlaste slaget: Gull i spydkast til Andreas Thorkildsen frå Kristiansand.

Sjølv har eg late meg fascinere av det eg har sett på TV denne veka, det har vore gledesutbrot av det sjeldne slaget, men og skuffa utøvarar som ikkje har fått det til når det gjaldt som mest.

-Har Harald blitt sportsidiot på sine gamle dagar? spør du kanskje.

Nei, eg har vel ikkje det. Men på wikipedia har vi ein konkurranse kvar veke, og denne veka var konkurransen om EM i friidrett 2010, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/EM_i_friidrett_2010 Det har vore interessant å sjå korleis røde lenker etter kvart vart blå og artiklar kom på plass som desse sportsutøvarane og om arrangementet i Barcelona. Det har gjort at eg har blitt sitjande og sjå på TV både morgon og kveld, for NRK har jo hatt både morgonsending og kveldssending heile veka.

Eg har late meg imponere over kor mykje kommentatorane har klart å rote fram om dei ulike utøvarane, det er meir enn det som står på wikipedia. Så dei må ha gjort god research før dei reiste nedover, og i tillegg har dei evne til å finne fram det dei treng i rett tid. Difor har vi fått vite mykje om utøvarar både frå Noreg og frå andre land i Europa.

Løparar frå Afrika har jo ein eigen klasse, det har vi sett i mange samanhengar. Tyrkia og Aserbadjan har importert løparar frå Etiopia, og i alle fall Tyrkia fekk medaljar ut av den importen. Og medaljar er jo målet på suksess. Vi klarte bare ein medalje til Noreg, men det var gull, så vi slo svenskane, som skaffa seg sølv i høgdehopp for damer.

Å ha eit leksikon som er oppdatert med artiklar om alle som fekk medaljar i EM den dagen arrangementet sluttar, det hadde vore eit mål. Eg trur engelsk wikipedia klarte det. Vi har att nesten hundre artiklar før det målet er nådd. Så sjølv om vi hadde konkurransen, den gjekk ut no ved midnatt, er det ein del arbeid att før alle deltakarane har blå lenker. Så det vert noko å skrive om i august også.

Ei innhaldsrik wikipediaveke

Share

Det har vore ei innhaldsrik veke for oss som er opptekne av wikipedia, og eg er jo meir enn dei fleste opptekne av nettleksikonet. I dag har eg skrive ein artikkel om en zulukonge og misjonær HPS Schreuder sitt tilhøve til han. Mpande heitte kongen, du finn artikkelen her: http://no.wikipedia.org/wiki/Mpande Men eg har og skrive om Thomas Beck, den norske organisten, dirigenten og komponisten. Eg plukkar tema etter kva eg les og synest er interessant.

Denne veka fekk Kulturnytt interesse for Store Norske Leiksikon sin situasjon i høve til wikipedia. Store Norske Leksikon sin redaksjon meiner at vi må ha eit norsk leksikon som er skrive av fagfolk og som har eit fagleg utval av artiklar. Dei meiner og prinsippielt at folk skal få løn for det dei gjer, så dei som skriv i SNL skal få løn for sine bidrag.

SNL la leksikonet på nett og let folk abonnere på det. Etter kvart vart det truleg færre abonnentar, for eitt år sidan var leksikonet opna slik at alle kunne lese. Meininga var at det skulle finansierast med reklame, men det synte seg vanskeleg å selje reklame. Denne veka varsla Kunnskapsforlaget at dei legg ned leksikonet frå 1. juli, Dei føreslår at Staten tek over, om det vert gjort ved å etablere ei stifting, så skal forlaget gje heile databasen gratis til stiftinga.

Men kulturministeren ville ikkje ha gåva. Sjølv om kulturministeren for eitt år sidan var svært glad for at SNL no vart fritt, var noverandre kulturminister lite lysten på å kaste gode pengar etter dårlege, så ho ville ikkje løyve noko som helst.

Eg veit ikkje om grunnen til alt dette var bloggen som John Erling Blad skreiv på origo, der han tok til orde for at staten kunne kjøpe fri stoffet i SNL slik at det kunne ha same lisens som wikipedia, og så kunne det gjerne leggjast inn som eit arkivert SNL 2010 på wikipedia, og vi som skriv kunne bruke stoffet i artiklar på wikipedia.

Men det ville ikkje SNL høyre noko om. Siste kapittel i soga kom fredagskvelden, då stiftinga Fritt Ord stilte opp med 2 millionar kroner for å i alle fall forlenge livet til SNL litt, slik at ein fekk noko betre tid å finne ei løysing. Der står saka no, det vart helg og så vidt eg skjønar har ikkje media noko oppslag i dag.

Her er lenke til ein diskusjon på wikipedia sitt samtaleforum Tinget, der saka har vore diskutert mykje. Der er og lenker til ein del artiklar i samband med saka: http://no.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Tinget#Store_Norske_Leksikon_legges_ned_som_nett-tjeneste