Hans Ross

Share

I dag vil eg skrive om ein spesiell mann. Sjå http://nn.wikipedia.org/wiki/Hans_Ross

Hans Ross var frå Holum, men far hans hadde vore prest i Valle. Sjå http://www.eskeland.net/node/4 Han var her frå 1821 til 1827, sonen vart fødd i Holum i 1833, der faren var prest frå 1827 til 1847.

I går kveld sat eg saman med Knut K. Homme og skreiv artikkelen om han på nynorsk wikipedia. Knut fortalde levande og interessant om boka som han nyttar i arbeidet med Vallemål-prosjektet. Då vart mannen ikkje lenger bare ein person i leksikon, men kom nær og opplevdest kjend. Når han i tillegg var oppvaksen i Holum, vart det mest litt nært, som oftast køyrer eg forbi Holum kvar veke. Sjølv om eg er glad i nynorsk, hadde eg ikkje hatt noko tilhøve til denne nynorskforkjemparen, som han vert kalla i kategorien nederst på nynorsk wikipedia sin artikkel. Det fekk eg altså torsdag 1. november.

Då eg klikka på lenka til minneordet Torleiv Hannås skreiv då Hans Ross gjekk bort, vart han endå meir levande. http://www.aasentunet.no/default.asp?menu=1158&id=2966 Frå den artikkelen vil eg sitere litt her på bloggen:

Det var i 1873 ”Norsk Ordbok” kom ut. Etter den dag samla inkje Aasen noko større. Inkje so at han meinte bygdemaali var utgranska. Nei. Endaa han hadde skrive upp ikring 50 000 ord, so segjer han sjølv at ”der er vel ogsaa meget, som endnu ikke er samlet, og som altsaa først kan komme for lyset ved en senere leilighed.” Men Aasen var no ein aldrande mann, og han var trøytt av aa rakla fraa bygd til bygd.

Daa var det at Hans Ross tok paa for aalvor. I 1877 fekk han ei aarviss løn av stortinget, so han kunde slutta med skulen og berre ofra seg for maalgransking. Han tok no ut paa lange ferder, og hev etter hand reist heile landet yver. Det er vel snaudt um det finst den mann som hev ferdast so mykje ikring i landet vaart som Ross. Yngvar Nielsen kjem vel inkje langt undan. Og avlidne vegdirektør Krag, han var no yver alle til aa vera kjend i kvar kroken.
Ross hadde eit framifraa lag til aa koma seg inn med folk. Han var ein stor og staut kar, og av dei venaste ein kunde sjaa, kvik og maalug, og sprakande full av vit og løgje. Det fylgde honom ein godhjelm, so alle fekk tiltru til honom og røda fall som av sjølve-seg. Og høvde det so at folk inkje hadde stunder til aa setja seg til røda, so gjekk han med dei til skogs eller paa anna arbeid. Paa Sveindal i Grindum hugsar dei enno at Ross var med kvinnfolki paa aakren og tok jordeple ein gong for mange aar sidan.

Han var so gløgg og gaaig at noko fann han kvar han so ferdast, paa veg eller stræte, paa eimbaat eller jarnveg, i bondestovor eller by-salar. Ofte søkte han til skular der han kunde finna folk fraa mange bygdelag, som lærarskular og underoffiserskular. Og daa dei tok til med maalskeid um sumrarne, daa var Hans Ross ein viss og vælsedd gjest. Paa slike stader grov han inkje berre i sin eigen pose, men han gav òg lika for det han fekk, i innhaldsrike fyrelesingar og i morosame sogor og hermor.

I hovudstaden hadde Ross alle dagar ei stor arbeidsmark. Der er det samla folk fraa alle landsluter, og han hadde ei mengd med kjeldor som han visste aa gaa til naar det galdt um aa faa greide paa eit eller anna fraa den eller den staden. Inkje minst nytta han stortingsmennerne. Han gjekk ofte i stortinget, og dei sa han dreiv ”korridorpolitikk”.

Ta deg tid til å lese artikkelen om han, du finn mykje interessant der. Eg skal kome tilbake til noko av dette seinare.

Legg att eit svar

Epostadressa di blir ikkje synleg. Påkravde felt er merka *