Sissel Åkre på Landsmøte i Noregs Mållag

Share

Det vart ein festleg time å ha med Sissel Åkre i Valle Radio i kveld for å fortelje om då ho var på Landsmøtet i Noregs Mållag. Ein tur med Knut Homme frå Marnardal Mållag oppover gjennom landet frå Valle til Stiklestad – ingen fly gjekk den fredagen. Og sjølv om ho ikkje fortalde så mykje om sjølve turen, som tok 14 timar, så skjøna ein at det hadde vore ein fin tur i eit flott land. Heimturen gjennom Østerdalen var ikkje fullt så naturskjøn.

Men det var forteljinga om sjølve landsmøtet som gjorde inntrykk. Sissel sprang på talarstolen for å kommentere prosjektet om nynorsk i barnehagane – etterlyste om det hadde vore nokon førskulelærar med i gruppa, og folk som vart svar skuldige og måtte innrømme at det visst ikkje hadde vore det. Så blei ho sjølv rekruttert til ei tankesmie om emnet.

Sissel protesteret og då det vart sagt at dialektbruk var på tilbaketog i Valle. Det ville ho ikkje vere med på og lurte på grunnlaget for at dei kunne seie det. Slik fekk ho markert at Valle mållag var på Landsmøtet. Valle mållag har 35 medlemmer og medlemskontingenten er kr. 0. Og Sissel vart utsending, for ho har lettare for å reise no som ho er blitt pensjonist.

Ettersom folk sat askefaste, vart møtet komprimert. I staden for å starte på fredag 16. april (som var bursdagen til Sissel) gjekk møtet på laurdag 17. april, fyrst med formannens tale, som hadde 10 punkt:
• Utfordring 1: Kvalitetssikra språk i læremiddel
• Utfordring 2: Skuleeigar sitt ansvar
• Utfordring 3: Folketalsutvikling og busetjingsmønster
• Utfordring 4: Oppslutnad om dialekt
• Utfordring 5: Næringsliv og nynorsk i marknadsføring
• Utfordring 6: Verdsetjing av fleirspråk
• Utfordring 7 og 8: Sidemålshets og sidemålsundervisning
• Utfordring 9: Sidemålsopplæring for fleirspråklege
• Utfordring 10: Nynorsk for innvandrarar

Og i den siste utfordringa var han innom Setesdal:
Tenk deg at du går nedover gata i ei bygd i Setesdal og treff to innvandrarar. Den eine pratar gebrokke bokmål med utanlandsk aksent, den andre pratar gebrokke nynorsk med utanlandsk aksent. Tenk etter kven av dei to du lettast ville kategorisere som utlending.

Tenk så etter korleis du trur talemålet deira vil vere om to år, kven av dei vil kunne tileigne seg den lokale dialekten.

Ein av dei fjernsynsreklamane flest hugsar er taxisjåføren som får spørsmål om kor han er frå. Spørsmålet kjem openbert på grunn av at mannen har mørk hud og rastafrisyre. Dei aller fleste som ser han tenkjer – medvite eller umedvite – at han er utlending eller innvandrar. I det han opnar munnen og seier ”Æ e frå Harstad, enn du?”, så har han brått fått ein annan og ny identitet i hovuda til dei aller fleste sjåarane. Dialekt er nemleg sterkare enn hudfarge som assosiasjonsmakar. Nett difor burde vi gjere det lettare for innvandrarar å lære den lokale dialekten. Nett difor burde innvandrarar lære nynorsk.

Eg skal kome attende til noko av det Sissel nemnde i ein seinare bloggpost.