Tysdag 3. mai 2011

Share

Ansvarleg: Harald Haugland

18.00 Kvarteret
18.15 Over ein open Bibel
18.30 County Gospel Timen
19.30 Setesdalswiki mot 1200 artiklar
20.00 Møteplassen
20.30 Postludium ved Niklos K. Besteland: Kyrkjemusikk av Telemann
21.00 Kyrkjebakken

Når Niklos i kveld lagar eit Telemann-program, er det grunn til å gle seg. For Telemann, som levde frå 1681 til 1767, og altså var noko eldre enn Johann Sebastian Bach (1685-1750), var den mest kjende komponisten i samtida. Han er og den mest produktive av alle. Fødd i Magdeburg, død i Hamburg. Nynorsk wikipedia har ein stor artikkel om han, sjå http://nn.wikipedia.org/wiki/Georg_Philipp_Telemann Frå den siterer eg ingressen, resten kan du lese sjølv før du høyrer programmet i morgon kveld:

Telemann er truleg den mest produktive komponisten i europeisk musikkhistorie, i det minste ut frå det som er bevart etter han. Johann Sebastian Bach og Antonio Vivaldi var samtidige med Telemann, og han var ein livslang venn av Georg Friedrich Händel. Bach vert idag rekna som den største komponisten, men i deira levetid var Telemann den mest kjente.
Telemann lærte stort sett musikk gjennom sjølvstudium. Dei første suksessane som komponist fekk han medan han var jusstudent ved universitetet i Leipzig. Her grunnla han amatørorkester og leia operaoppføringar, og vart til slutt musikkdirektør ved universitetskyrkja. Etter korte tilsettingar ved hoffa i Sorau og Eisenach vart Telemann musikkdirektør for byen Frankfurt am Main i 1712. Han var samstundes kapellmeister ved to kyrkjer og publiserte musikken sin på eige forlag. Frå 1721 var han tilsett som Cantor Johannei og Director Musices i Hamburg, nokre av dei mest prestisjefylte musikkpostane i Tyskland, og litt seinare overtok han leiinga for operaen i byen. Han stod framleis i tett kontakt med utanlandske hoff, og organiserte regelmessig offentlege konserter for det øvre sosiale laget i byen. Internasjonalt ry fekk Telemann etter eit åtte månaders opphald i Paris i 1737-38.

Verklista til Telemann er særs omfangsrik og omfattar alle dei vanlegaste av musikkformene på tida. Eit utprega trekk ved musikken hans er songbare melodiar og oppfinnsam bruk av klangfargar, og – særskild i seinare verk – uvanlege harmoniske effektar. Instrumentalverka til Telemann er ofte prega av fransk og italiensk påverknad, mellom anna òg med innslag av polsk folkemusikk.

Etterkvart som dei kulturhistoriske ideala endra seg utover på 1800-talet møtte musikken til Telemann hard kritikk. Først på andre halvdel av 1900-talet byrja ein på ei systematisk utforsking av den samla produksjonen hans, og arbeidet er framleis ikkje avslutta fordi det store omfanget gjer det vanskeleg å få oversikt.