Årsskifte

Share

Så er 2015 over og vi står på terskelen til 2016. Eg vil gjerne takke dykk som les bloggen for fylgjet i året som gjekk. Eg vonar at de blir med over i det nye året også.

Når ein står ved eit årsskifte, tenkjer ein gjerne litt tilbake på året som gjekk. For meg var 2015 eit år med litt ulike opplevingar. Eg fekk meg ein tur på sjukehuset, men kunne kome tilbake og ta fatt på eit nytt arbeidsår etter sommarferien, og det er eg takksam for. Å få samarbeide med Øystein om å lære innvandrarar norsk har vore ei meiningsfull glede sjølv om det har vore store endringar i arbeidet vårt.

I tillegg har eg fått vere med i Valle Radio endå eit år. At vi har klart å drive radioen i så mange år på dugnad, er eit under. No har vi til og med fått fleire medarbeidarar som vil vere med i dette arbeidet. Takk til Sir Johannesseni og Niklos K. Besteland som har vore mine faste medarbeidarar heile året, takk og til Eh Ka Mwee Sein og Htoo Thaw David for semesteret vi fekk lage program på burmesisk. Takk til styret i radioen og takk til alle som velvillig stiller opp når vi spør om dei vil delta i program.

Ikkje minst vil eg takke Helge Haugland, Geir Daasvatn og Reidar Tveito for samarbeidet om å byggje Setesdalswiki. Vi fekk eit fint oppslag i Fædrelandsvennen no i desember, og 85164 artiklar gjer at leksikonet for Setesdal kan vere ei kjelde til informasjon om dalen vi har blitt glade i, også vi som ikkje er fødde og oppvaksne der.

I året som gjekk var det og fleire familiehendingar som samla oss. Takk til dykk alle for gode opplevingar, samhald og samarbeid i året som gjekk. Vel møtt til 2016. Mi bønn er at vi må få leve under Guds velsigning også i år som kjem.

Helselag

Share

Etter at vi flytta til Mandal, tok Reidun opp arven frå sin far Nikolai og engasjerte seg i Omland Helselag. Då var laget, som i si tid hadde medlemmer frå dei fleste husa i grenda, blitt ei forening som kom saman ein gong i månaden og som hadde ein basar. Pengane som kom inn vart nytta til trivselstiltak i vid forstand, særleg for eldre.

Med åra vart medlemmene ikkje yngre, eg trur kanskje Reidun var den yngste, og i fjor slutta dei med sine faste møte. Men foreninga vart ikkje lagt ned, ho vart sett på pause inntil vidare.

Siste året har eg hatt med meg Stine Kocian frå Nasjonalforeningen i Valle Radio eit par gonger i samband med at det har vore demenskurs i Setesdal. Ho fortalde då at organisasjonen hadde fått TV-innsamlinga for nokre år sidan, og pengane dei då fekk inn, hadde blitt brukt på demensarbeid. No er det slike forenignar i mange kommunar.

Eg les på wikipedia at Eksempler på aktiviteter er tur- og trimgrupper, ulike møteplasser og trivselstiltak for eldre. Der er det ikkje nemnt arbeidsmåten som Reidun si gruppe hadde, så eg har ei stund lurt på om kanskje det hadde vore ein ide for oss her lokalt å finne ei slik form for å halde fram arbeidet.

I årets siste Setesdølen ser eg at helselaget i Bygland har hatt ei gjestebok på Utsikten ved Landeskogen. I 2015 er det registrert 1843 turar dit, i år var det 14 sprekingar som hadde gått dit 15 gonger eller meir, og mellom desse vart det trekt ut ein vinnar som fekk eit gåvekort på Intersport Evje.

Det kunne også vere ein ide til ein aktivitet andre helselag kunne organisere. Elles har eg tenkt på foredragskveldar om helserelaterte emne, det kunne vel kombinerast med ei kaffeøkt og sosialt samvær, det er mykje helse i godt naboskap.

Kan hende kjem laget i gang att i 2016. Då skal eg skrive om det her på bloggen.

Innstramming

Share

I nyhetene i dag var det meldt frå ein pressekonferanse om endringar i innvandringslova. Fremskrittspartiet har begge hendene på rattet i denne saka, og dei har fått til eit asylforlik med andre parti, så det verka som om det var politisk semje for mykje av det som kom fram.

Eit problem som vil råke mange om desse innstrammingane vert sette ut i livet, er familiegjenforening. Alt no er det store problem for folk som vil få ektefelle frå eit anna land til Norge. Det har mange fått oppleve. Vi som jobbar på grasrota og møter flyktningar, har opplevd fleire slike saker.

Det er ikkje godt for ein person å gå å vente på å få familien til landet. No tek det eit år eller to, ofte endå lenger, der ein går i uvisse og der mykje av konsentrasjonen i høve til andre ting i livet vert borte fordi arbeidet med å få løyve for ektefellen dreg så ut i tid. Ein ting er kjensler, ein annan ting er det økonomiske aspektet. No skal det ta endå lenger tid og koste endå meir.

Eg opplever at dette ikkje er godt for dei det gjeld, og heller ikkje for venner og kjente. Difor skulle eg ønske at ein heller kunne gå andre vegen og seie at terskelen for familiegjenforening skulle verte lågare, at søknader skulle handsamast raskare og kunne realiserast fortare. Ingen får ektefelle til landet for at det offentlege skal ta seg av ektefellen, den som har ein ektefelle, vil leve saman med vedkomande og klare seg sjølv.

Om vi gjer eit tankeekspreriment og tenkjer på kva godt som kan hende om ventetida vert korta ned til ein månad eller to i staden for eit år eller to, som det er nå, trur eg dei fleste vil tenkje at det vil vere bra for dei det gjeld. No må den som bur i Norge reise på besøk til landet der ektefellen bur, det kostar pengar og dei pengane kunne vore brukt betre på at paret kom i gang med samliv i Norge.

Tracy og Htoo Thaw

Denne dagen, et liv

Share
Foto:Wikimedia Commons/ Hans Peters
Foto:Wikimedia Commons/ Hans Peters

I dag var det den store byttedagen, sa dei på TV i kveld. Men eg fekk ikkje jolegåver eg vil bytte, så dermed vart det ein innedag på meg. Det høvde godt, for i dag har det vore glatt og ikkje så godt å halde seg på føtene, til og med dei på fire hjul har hatt problem.

I staden fullførte eg boka om Astrid Lindgren som eg fekk til jul. Det er ein biografi på 460 sider. Boka var så medrivande at det var vanskeleg å legge ho bort. Den danske forfattaren Jens Andersen, med doktorgrad i nordisk litteratur, skriv svært interessant.

Astrid Lindgren er sikkert mest kjent som mor til Pippi Langstrømpe, Mesterdetektiven Blomkvist, Mio, min Mio, Rasmus på loffen, Emil fra Lønneberget og Ronja Røverdatter. Alle mine fire barn hadde desse svenske ungane med seg i oppveksten i større eller mindre grad, bøker og filmar gjorde oss kjende med Emils mange hyss og vi var glade for at han nådde snekkerbua før faren fekk tak i han.

I sin gjennomgang av livet til forfattaren får vi eit større perspektiv på både dei litterære figurane og forfattaren. Eg skreiv tidlegare om alle breva Astrid Lindgren skreiv. Dei er arkiverte og gjev eit godt grunnlag for å lage ein slik biografi, men forfattaren må ha hatt god hjelp for å skaffe seg oversikt i eit så veldig stort materiale.

Å finne dei røde trådane i livet til forfattaren synest eg han har lukkast god med, vi får vite både om bakgrunn for figurane og om alt det andre Astrid Lindgren opplevde i sitt lange liv. At 100.000 kransa gatene i gravferda hennar, det høvde godt for barnebokdronninga.

Kahoot!

Share

Eg fortalde i går om julequizen vi hadde i går og at eg hadde planar om å lage ein slik julequiz til i dag.

Det er Kahoot! som er programmet eg tenkte på. Reklamen seier at det fungerer glimrande både i sosiale og faglege samanhengar, så eg sette meg til med nokre aviser, fann quiz frå dei og brukte nokre av spørsmåla og fann sjølv på andre. Med god hjelp av Helge fann eg etterpå ut korleis eg skulle bruke dette, og i Lyngdal i dag, der vi var seks vaksne med mobiltelefon, testa vi det ut.

Dessverre hadde vi ikkje prosjektor, då må ein lese opp spørmåla og svaralternativa, for eit lite nettbrett er ikkje stort nok til at alle kan sjå kva svaralternativa skal vere. Men vi sette likevel i gang.

Etter fem spørsmål krasja systemet, så då var det bare å begynne på nytt. Men etter åtte spørsmål gjekk det i stein att, og då var det bare å takke for tålmod hos prøvekaninane og håpe på betre lukke neste gong.

Neste gong blir truleg når skulen startar att etter nyttår, då kan eg ha gloseprøve med dette systemet. Vi kan og ha testar i samfunnskunnskap så vel som i leseforståing etter same prinsippet. Så eg vonar det kan bli ei kjelde til glede for både lærar og elev framover. Å ha program som kan utnytte dei verktøy vi har på skulen, er ein rikdom.

Juleselskap

Share

I dag var vel dagen for mange juleselskap. Sjølv tok eg turen til Sandøya utanfor Brevik. Der samla Margunn og Stein så mange dei kunne få plass til i huset sitt. Dermed vart det 17 rundt spisebord og salongbord. Ingen gjekk svoltne heim.

Slik il det kanskje halde fram i nokre dagar. Med ei god romjul vil det nok bli ein del rundar rundt kakebord. I morgon skal vi til Lyngdal. Svogeren min har bursdag i romjula, så det har vore ein lang tradisjon å ha ein tur dit i julehelga.

Ein ting er at vi kan møte venner og kjente i slike juleselskap. I dag hadde barna førebudd ein quiz som vi kunne dele. Eit av spørsmåla var kor mange dyr av kvart slag Moses hadde med seg i Arken. Ikkje alle hugsa at det var Noa som hadde dyr med seg i Arken. Ettersom quizen gjekk på nettbrett og mobiltelefon,  der ein skulle trykke på rett svar, kunne alle bryne seg på spørsmåla, ikkje bare den eine utvalde til å svare eller den raskaste.

Eg opplevde at dette fungerte svært godt og inkluderande. I morgon tenkjer eg at det blir litt sang, søster mi er organist og heile familien likar å synge, så då vil nok ein og annan julesang skape samhald og glede.

Kanskje eg må prøve å lage ein slik quiz til i morgon, no har jo dei aller fleste mobil med internett, så då kan vi prøve den på andre i familien også.

Så vert julehelga både avkopling og tilkopling, og det skal den vere. Vi får håpe at ikkje storm og regn slår alt for hardt og hindrar juleselskap, dei er viktige høve til å ta vare på vennskap og relasjonar.

Brevskriving

Share
«Lindgren 1960» av Ukjent - Astrids bilder. Lisensiert under Offentlig eiendom via Wikimedia Commons - https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lindgren_1960.jpg#/media/File:Lindgren_1960.jpg
«Lindgren 1960» av Ukjent – Astrids bilder. Lisensiert under Offentlig eiendom via Wikimedia Commons – https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lindgren_1960.jpg#/media/File:Lindgren_1960.jpg

Kvelden før kvelden skreiv eg om julebrev. Der nemnde eg nokre brevskrivarar som hadde vore produktive og kontrasten til situasjonen no for tida, der brev nesten er ein sjanger ingen brukar.

Jolekvelden fekk eg Jens Andersens biografi om Astrid Lindgren. I den fortel han at ho fekk 75.000 brev, dei finst i arkivet etter Pippis mamma. Ei av brevvekslingane med ei ung jente vart til bok også: Brevene dine legger jeg under madrassen.

Denne boka har vore julelektyre for meg i år. Ho er veldig godt skriven, ein merkar mest ikkje at sidene vert snudde. Nesten 300 sider er no prøygde gjennom, om lag 200 att, og det om ein forfattar eg i grunnen bare har hatt eit perifert forhold til, sjølv om eg jo har gledd meg over at barna har kost seg med forteljingane om Pippi Langstrømpe og dei andre figurane i Astrid Lindgrens univers.

Slik startar boka: I løpet av 1970-tallet ble det stadig travlere på postkontoret på hjørnet av Dalagatan og Odengatan. Det skyldtes en eldre dame man kunne møte på gata, i parken, i matbutikken og på konditoriet i den delen av Stockholm som kalles Vasastan. Hver dag i mange år hadde det dumpet en håndfull brev inn gjennom brevsprekken til den eldre dama. Og da hun fylte rundt år i 1977, 1987 og 1997, måtte postbudene ringe på døra i Dalagatan 46 for å levere sekkevis med pakker og brev med frimerker fra hele verden. Da de mane forsendelsene var lest og besvart, ble de båret opp på loftet i pappkasser som ikke bare rommet glade lykkønskninger og fargerike barnetegninger, men også gullkantede hilsener fra statsmenn og kongelige, samt mer alminnelige brev fra mennesker som bare ville be om en autograf, spørre om kontant økonomisk hjelp eller moralsk støtte til en eller annen politisk sak.

Lån den, les den og nyt ein stor biografi.

Julekaker

Share

Så er jula her, og med den også julekakene. Eg las om Inger Lise Stulien i Fædrelandsvennen, det var Øystein Moi som hadde vore på besøk. Ho hadde visst 30 sortar, det var tradisjon heimfrå, der dei var ein stor familie og mor Allis var raus i jolebaksten.

Problemet i vår tid er nok heller at dei tradisjonelle julekakene blir mykje inn og ut-kaker. Vi ber dei inn og ut i julehøgtida, men når jula er over, er boksane framleis halvfulle, så difor vil ein fornuftig familie nok rasjonalisere litt etter kvart.

Her i huset er det krumkaker og sandkaker, risbollar og småkaker med sjokolade og mandler som gjeld saman med kokosmakroner. Dei to sistnemnde har ikkje vore framme enno, men til kaffen i kveld kom dei andre fram. Årets sandkaker fekk Reidun hjelp til av barnebarn på besøk, dei tok halv porsjonen med seg til Nittedal, så då er det kanskje von om at boksen ikkje vert ståande halvfull i møte med januar. Risbollar er nok min favoritt, der var også barnebarn med i produksjonen i år, sjølv om det etter det eg forstår var vanskeleg å finne risnøtter ei tid før jul, eg er visst ikkje aleine om den favoritten.

Når gåvene er pakka opp, vert det ofte slik at familien dukkar ned i nye bøker eller andre gåver som krev merksemd. Men julekakene sikrar samhald og småprat i stova.

Nybakte sandkaker. Foto: Rønnaug Haugland Lyckander
Nybakte sandkaker. Foto: Rønnaug Haugland Lyckander

Julebrev 2015

Share

Jeg skriver mye hele året: Setesdalswiki,wikipedia og blogg, men når tiden kommer for å skrive julebrev, er det som om jeg får skrivesperre. 

Slik begynte jeg årets julebrev. Dessverre begynte jeg ikke før i dag, det betyr at det måtte sendes med epost for å komme frem før jul, men epost bruker jo til og med postverket nå, så det får stå sin prøve.

Det er imidlertid ikke alle mottakere jeg har epostadresse til, men jeg fikk litt hjelp av Margunn til å finne ut hvordan jeg skulle sende via melding på facebook, så da nådde jeg noen flere. Men det er sikkert noen jeg har glemt, for julebrev har vært en sjanger jeg ikke har hatt særlig kontroll på de siste årene.

Det er jo hyggelig når julebrev og hilsener kommer, enten de kommer på epost eller med postbud. Å lese om venners gjøremål i året som gikk er interessant og hyggelig juleaktivitet. At noen tenker på oss i tiden før jul, er jo hyggelig.

Brevsjangeren er under press, det er ikke så mange som lenger skriver brev. Derfor vil nok forskere ha mindre å forske i når det for eksempel gjelder dagens forfattere enn når det gjelder tidligere tiders forfattere. I min bokhyller står for eksempel tre bind med brev av Bjørnstjerne Bjørnson. Alfred Hauge skrev lesverdige brev i Stavanger Aftenblad mens han var journalist der og noen har skrevet bøker formet som brev, men i det store og hele er nok brev ikke lenger så mye brukt. Nå har jo alle telefonen med seg i lomma, så da slår vi heller på tråden om vi skal si noe. Om vedkommende ikke kan ta telefonen, erstattes samtalen med en melding.

Etter å ha skrevet to sider og nærmere tusen ord i årets julebrev og dermed oppdatert mottakere på aktuelle forhold i vår familie, er vel konklusjonen at man burde bli flinkere til å skrive brev, sjangeren har noe for seg som blogger og meldinger ikke kan erstatte. Men jeg tviler nok på om jeg kommer til å realisere konklusjonen.

E-bøker

Share

Biblioteket har for meg vore ein stad der eg finn papirbøker eller lydbøker. Av og til er det godt å kome inn der og lese litt i eit tidsskrift, men for det meste låner eg  tradisjonelle bøker. I Valle jobbar eg jo i same huset som biblioteket, så det er lett for meg å nytte tenestene deira. Med e-bøker er det blitt endå lettare.

Eg har ikkje vore noko særleg stor lånar av lydbøker, til tross for mine kjøreturar mellom Valle og Mandal kvar veke. I bilen vert det helst til at eg høyrer på P2 når det ikkje er lokale nyheter, der har dei som regel mange interessante tema både på tur nedover på ettermiddag og på tur oppover om kvelden.

Når ein er over middels interessert i bibliotekfaglege spørsmål, les ein om utviklinga i biblioteksektoren mange stader. I mange år fylgde eg med på ei diskusjonsliste innan bibliotek. Når dotter mi er forbundsleiar i Bibliotekarforbundet, er det jo og naturleg å snappe opp eitt og anna som gjeld bibliotek i samtalar med henne.

Difor hadde eg jo fått med meg at det no er opna for utlån av e-bøker, men det var eit medium eg ikkje hadde prøvd. I Valle har det heller ikkje vore særleg prioritert, men no i denne søte juletid tenkte eg at eg visst fekk sjå til og finne ut korleis det fungerte. Eg hadde barnebarnet mitt, Kristine på besøk denne helga, og ho har lånt mange e-bøker og meinte eg burde få det til, eg og. Ho skulle hjelpe meg.

Som sagt, så gjort, Kristine sette seg til å laste ned appen som ein må ha for å lese e-bøker, og etter ei lita stund kunne eg leite i eit noko magert utval av bøker som dukka opp når eg hadde Valle folkebibliotek som utgangspunkt. Men Margunn meinte at om eg nytta Agder Samsøk, kunne eg få leite i alle e-bøkene på heile Agder, og etter litt om og men, fungerte det og. Då var det bare å velje mellom sjangrar og forfattarar.

Eg var vel helst på leiting etter noko sakprosa, men tenkte at eg kunne starte med ein roman. Det var mange bøker som ikkje var ledige, men dei kunne eg fjerne frå søkeresultatet og bare søke mellom ledige bøker. Dermed tenkte eg at eg kunne jo låne ein kriminalroman, det var Løvetemmeren av Camilla Läckberg, den var ledig. Eit trykk på knappen på iPaden, versågod, begynn lesinga. Løvetemmeren

Så no testar eg korleis det fungerer. Eg spurde Kristine om det fungerte slik at når ein kunne låne ei bok i tre veker, så låg ho der i tre veker, også om eg vart ferdig med henne før. Men ho fortalde at når ein kom til slutten, kom det opp eit val om at ein kunne levere inn boka, så der var det nok forelda tenkning i hovudet mitt.