Medalje til slutt

Share

I dag var ein stor dag i Friidretts-VM. Før første gong skulle tre brør frå Sandnes i Rogaland, Norge springe 5000 meter. -Det er historisk, sa pappa Gjert før starten. Vi sat og håpa på medalje, men måtte sjå medaljane forsvinne og Jakob kome inn til ein femteplass som bestemann av dei tre brørne.

Eg likte det han sa etterpå: Eg må heim og trene meir, eg er ikkje god nok. Og det var jo sant, men så er han bare 19 år. Filip fekk problem med magen og sting og måtte bryte. Henrik fullførte, men godt bak dei beste.

Så var det etter kvart tid for 400 meter hekk. Der hadde jo Karsten Warholm gullmedalje i VM for to år sidan. Han hadde vunne alle løp han stilte opp i dette året, så ein kan jo godt snakke om forventingspress. Men trenaren var like blid, dette skal bli moro, sa han.

Og moro vart det. For sunnmøringen frå Ulsteinvik starta hardt og heldt fram endå hardare. Etter målgang sa han då han såg slutten av løpet i reprise at vi skulle ha visst kor stiv han var på slutten og kor mykje mjølkesyre han tykte han hadde, men han gav alt og det helt heilt inn.

Dermed vart det medalje til slutt, og det av edlaste sort. Vi gleder oss med alle som er med, det er stor idrett å få med seg ein haustkveld.

Ordførarar

Share

I dag har eg prøvd å finne ut meir om ordførarane i Agder. Fædrelandsvennen hadde ein artikkel om dette torsdag, og den tok eg vare på. Det er 25 kommunar i Agder frå 2020, for det har vore nokre kommunesamanslåingar. Kristiansand, Songdalen og Søgne går saman, Mandal, Lindesnes og Marnardal går saman.

Fire parti har fått ordførarar, Arbeiderpartiet har 11, Høyre har fem, Senterpartiet og Kristelig Folkeparti har fire kvar. Det er bare Kristiansand som ikkje har klart kven som blir ordførar, men etter det eg skjøner, blir det nok ein mann, og då blir det 7 kvinner og 18 menn.

Dei kommunane som er med i Setesdal regionråd har alle vald ordførarar frå Arbeiderpartiet. I Setesdølen var dei ei overskrift som sa noko om at dalen vart måla raud. I Bykle og Valle var det attval, men i Bygland, Evje og Hornnes og Åseral var det nye folk som vart valde til ordførarar: Sigbjørn Åge Fossdal, Svein Arne Haugen og Inger Lise Lund Stulien.

Etter dette valget har eg tenkt å lage ei liste på Setesdalswiki over alle ordførarane i Agder. Sjølv om Setesdalswiki har mest om dei indre bygder, tenkjer eg at vi også kan lage litt stoff som dekker heile det nye fylket når det høver slik.

Kristian Kvart

Share

Dei siste vekene har eg lese ein trilogi av Erling Pedersen om Christian IV, danskekongen som var så glad i Norge at han gjorde over 20 reiser hit frå han vart konge i 1588 til han døydde i 1648. Bøkene Kongens makt, Kongens kvinner og Kongens ære er ganske historisk rette, men som roman er det jo eit diktverk.

Christian hadde 24 barn som han vedkjente seg, men romanen handlar om ei kvinne frå Finnmark som han møtte på si første Norgesreise og som han valdtok og om barnet hennar. Først på dødsleiet blir det forsoning og han vedkjenner seg også dette barnet. Det er blitt ein interessant trilogi og eg lærte mykje om historiske tilhøve som eg ikkje har tenkt på før.

Wikipedias artikkel fortel at kongen var glad i god mat og drikke. I eit avsnitt i boka dukkar til og med Setesdal opp i ein meny frå eit etegilde i Norge:

Så springer endelig dørene opp, og tjenerne kan komme til med matfatene. Det er bjørnestek fra Østerdalen og saltet uer fra Nordmøre. Det er speket lammelår fra Setesdalen og syltede vaktelegg fra Danmark. Griseøyne i aspik stirrer opp i intet, side om side med glaserte oksetestikler og helstekt kramsfugl. Rypene ligger fete og ferdige, ålekjøttet glinser, det er kandiserte frukter, tørkede sitroner, sukkertøy og flatbrød og smør så gyllent og kunstferdig formet at det knapt er å sette kniven i. (Kongens ære side 80)

Det er så ein vert mett bare av å lese dette avsnittet. Eg tvilar vel på om sjølv eit julebord på Sølvgarden kan oppvise maken til meny.

Bilderesultat for kongens merke

Fårikål

Share

Vi må ete meir sauekjøt. Eller lammekotelettar. I avisa i dag var det ein artikkel frå NTB om at Nortura ikkje fekk seld unna alt lammekjøtet frå i fjor, og no er det nytt kjøt som kjem på marknaden.

Då slaktesesongen starta i år, var det 600 tonn kjøt på lager, tre gonger så mykje som i fjor. Så bransjen ber oss om å ha nokre middagar med lammekjøt, om det er frå i år eller fryst frå i fjor, det er av like god kvalitet, for industriell innfrysing er noko anna enn det som skjer i fryseboksen heime. Industrien frys ned kjøtet ved minus 30 grader, det klarer ikkje fryseboksen heime.

Sauebøndene gjer ein stor jobb med å halde ope kulturlandskap når dei let sauene gå på beite på plassar som elles ville grodd til. Og opne kulturlandskap kjem oss alle til gode, tilgrodde jorder er jo ikkje så mykje å samle på.

Her ved kysten er det vel ikkje så mange sauer. Men vi er heldige som har ein nabo som slår jordene våre, slik at dei ikkje gror til. I sommar var han endåtil ute med sag på traktorgrabben og rydda langs kantane slik at meir lys kunne sleppe inn,

Så får vi ta oss ein fårikålmiddag eller tre i næraste framtid og gjere vårt vesle for at dei mange tonna med sauekjøt kan minke. Det vesle to pensjonistar et, er vel ikkje all verda, men om alle tok eit tak, ville det truleg hjelpe.

Bilderesultat for fårikål

Stjernekamp

Share

Det går mot ny runde i Stjernekamp og i går hadde Ørnulf Hasla ein prat med Kim Rysstad om korleis han opplever å vere med i det populære TV-programmet.

Kim fortalde at han hadde veka fullbooka med øving, sceneprøvar og mykje anna som måtte gjerast før sending. Fredagen var dagen i veka der han kunne ha litt fri, men også då hadde han nokre radiointervju, .det er bare moro, sa han, akkurat som han tykte det var moro at Valle Radio hadde teke kontakt.

Det er ein fantastisk situasjon for meg nr det gjeld marknadsføring av meg som musikar,, meinte han. -Eg hadde aldri kunna betale for så god reklame nokon gong. Han fortalde også at han får mange spørsmål om oppdrag. Då Ørnulf ville booke han til arrangement direkte på lufta, var det imidlertid ikkje så lett: -Det må du snakke med managementet mitt om, sa han. Han var glad for å ha fått seg manager slik at han slapp å handtere så mange spørsmål sjølv og heller konsentrere seg om det som han skulle halde på med.

I dagens Setesdølen hadde Hallvard T. Bjørgum eit lesarbrev der han sterkt oppfordra folk til å stemme på Kim. Der minner han om at Kim for nokre år sidan vart utnemnd til Setesdalsambassadør av regionrådet og meinte at marknadsføringa av Setesdal i desse programma hadde vore framifrå. Han fortalde også at folk hadde vore samla i barne på Sylvgarden for å følgje sendingane og at han hadde høyrt om folk som hadde stemt fleire hundre gonger på Kim i løpet av ein kveld medan det var høve til å stemme. Han meinte at det burde folk halde fram med. Sjølv skulle han spele i Kirkwall på Orknøyane på laurdag, så denne gongen fekk han ikkje høve til å støtte sin sambygding når han skal framføre Håvar Heddi.

Relatert bilde

Folkehøgskule

Share

I kveldens sending i Valle Radio fekk vi eit interessant møte med folkehøgskulen som no held til i bygningane eg kjente som Hylestad skule. Eg budde jo like ved skulen i mange år og gjekk ut og inn i dørene der, var til og med rektor der eitt år, så det var interessant å høyre om det som har skjedd.

Først snakka han lenge med Olav Hovet. Han er styreleiar og han nytta eit stort nettverk for å få skulen i gang og inn på Statsbudsjettet. Han skrytte av Kjell Ingolf Ropstad og Svein Harberg som hadde vore sterkt medverkandet til at skulen fekk godkjenning, først for 40 elevar, så for 70 og etter kvart heile 86 elevar om eg hugsar rett. I år hadde dei 61 elevar, og seinare i sendinga fekk vi vite at det bare var fire eller fem jenter.  Det er kanskje ikkje så unaturleg når det er motorsport i ulike former som har vore varemerket til skulen, det er nok fleire gutar enn jenter som driv med slikt.

No har dei også fått klatring som linjefag, og vi fekk høyra at dei klatra på alt mogleg. Olav mintest også då han gjekk på skulen og korleis han og Knut H. Nomeland hoppa på ski og der han klarte to hopp på eitt friminutt, men Knut klarte tre hopp. Det var flott å kunne svinge inn på rekka og spenne av seg skia når dei andre elevane stod oppstilte og venta på å få gå inn på skulen når friminuttet var slutt.

Etter det eg kunne skjøne var det gjort ein del ombygging på skulen i sommar etter at folkehøgskulen overtok. Dei måtte ha kjøkken, der laga Kristine Bjørgum Forde og dei andre på kjøkkenet mat til 250 personer den dagen intervjuet vart laga, for då var det Open Dag på skulen og alle i bygda kunne kome og få gratis middag. Elevane bur i brakkerigg, men planen er å få sett opp internatbygg til elevane med tida, men det vil kome på 40 millionar kroner, så dei må først ha finansieringa i orden, omregulering av området rundt skulen må også gjerast, no er området LNF og ikkje regulert til skuledrift når ein kjem litt bort frå sjølve anlegget slik det ligg i dag.

I mi tid var Randi Uppstad reinhaldar, og sanneleg var ho ikkje det framleis. Ho kytte veldig av elevane og av skulen, og elevane var med i reinhald og oppvask, det var ikkje bare motorsport dei heldt på med.

Folkehøgskulane har mange slags særmerke, men folkehøgskulen på Nomeland er dein einaste i sitt slag med motorsport. No vonar dei å få til ei linje med folkemusikk og har engasjert Sigrid Kjetilsdotter Jore som linjelærar. Om ho klarar å få nok elevar, har ho jobb neste år, viss ikkje må ho nok halde fram som freelance-musikar. Slik fungerer systemet, sa rektor Stig og Ørnulf måtte jo bekrefte det,

Bildet stod i Setesdølen.

Bilderesultat for hylestad skule

Sauesnakk

Share

Sauer er all righte dyr, er eit sitat som mange hugsar. I kveld var det sauesnakk i Valle Radio då Karin Flatøy Svarstad fortalte om arrangementet som skal vere på Revsnes Hotell 10. oktober. Der møtest folk frå landa rundt Nordsjøen for å snakke om om nordatlantiske, gamle saueraser og ull. Den gamle norske spelsauen har tilpassa seg ulike situasjonar, etter det eg fekk med meg var det ein stad at sauen bare levde på tang og tare og ikkje tålte å ete gras.

Ein av grunnane til engasjementet var at Karin Flatøy Svarstad opplevde at ull vart brent i staden for å bli nytta som ressurs. Ull er ikkje bare ull, fibrane har ulik kvalitet og må nyttast på ulik vis. Dette vil bli belyst frå ulike vinklar.

Setesdal er kalla spelsaudalen og ein dag under konferansen blir det tur til sauebonde Tor Espen Helle og til Setesdalsmuseet.  Mange lokale skal også halde foredrag, Sven Reiersen er leiar i programkomiteen og Annemor Sundbø skal snakke om spelsau og samspill. Randi Myrum skal også ha eit innlegg, det handlar om strikking.

Det blir eit tettpakka program, endåtil sauehald på Grønland skal vere tema i ein av sesjonane. Konferansen har vore arrangert i fleire år, og Karin Flatøy Svarstad var overraska over kor stor interesse det har vore for arrangementet. Ho hadde tenkt at det for det meste ville kome folk frå landa som er i fokus, men det har meldt seg folk frå Australia, New Zeeland og Sør-Afrika, så det blir ein retteleg internasjonal konferanse.

Kan hende får Siri det til slik at Valle Radio kan sende stoff frå konferansen seinare i haust. Då blir det meir sauesnakk i radioen. Sauesjå blir det også i år i Valle, men utan sauer, frykten for skrantesjuke er stor. Då kan ein vel kanskje like gjerne kalle det marknadsdagar.

Bildet fann eg på Wikipedia: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Norway_sheep_portrait.jpg

File:Norway sheep portrait.jpg

Fylkesundersøking

Share

Eg var ein av dei utvalde til å svare på fylkesundersøkinga om levekår og helse. Det var mange spørsmål som måtte svarast på, og udersøkinga var konstruert slik at det var lett å svare feil. Til dømes er det lett å svare på ein skala frå 1.10 når spørsmålet er positivt, men når spørsmålet er negativt, må ein snu opp ned.

Til slutt i undersøkinga var det spørsmål om alkohol. Nå er jo eg ikkje særleg stor brukar av alkohol, for å seie det mildt.  Det var også fleire spørsmål om foreldres bruk av alkohol, om eg hadde sett dei krangle om alkohol, om eg hadde bedt dei slutte å drikke og slikt. For meg er slike spørsmål lette å svare på, fråhaldssak og kristenliv var to sider av same sak då eg vaks opp, tross alt ikkje så svært langt frå Asbjørn Kloster sin by.

Eg fekk også spørsmål om det var lett tilgang til kulturtilbod som bibliotek, svømmehall og anna. Hadde det bare stått svømmehall, ville eg ikkje kunne seie at eg var brukar av kulturtilbod. Men no stod det bibliotek, og den servicen eg får på Mandal bibliotek kan eg ikkje skryte nok av. Sist veke var eg også ein tur på biblioteket i Lyngdal, og der var det same opplevinga.

I dag var eg på Mandal bibliotek og fekk dei bøkene eg hadde skrive opp, dei spring og hentar bøkene for ein gammal mann opp og ned trappa til 2. etasje. Ei bok trudde eg at eg måtte bestille, for eg hadde ikkje sett den då eg søkte på Internettsida til biblioteket, men då eg var komen ut og var på veg til bilen, ropa ein bibliotekar meg inn att og sa at dei hadde den boka også, og så kom eg inn snarvegen og fekk den og kunne til og med gå ut same vegen. Snakkar om service.

Så var det nok ikkje alle svara som var pluss ti, men i det heile lever eg godt med dei tilboda som eg nyttar meg av.

 

Forfattere fra Mandal

Share

Leonhard Jansen har gitt ut et flott hefte med oversikt over forfattere fra Setesdal. Her får man oversikt over hva de har gitt ut raskt og enkelt.

I gårsdagens Lindesnes Avis var det en stor artikkel av Torbjørn Greipsland hvor han trekker frem avisutgivere og forfattere som fortjener mer oppmerksomhet. De har blitt glemt i oversikter over slike, blant annet var Asbjørn Aavik utelatt fra boken Sørlandsforfattere gjennom tidene, noe forfatteren hadde beklaget da hun ble gjort oppmerksom på det. Aavik var kanskje den forfatter fra Sørlandet som har solgt flest bøker, trolig ble det solgt nærmere en halv million eksemplarer av hans bøker.

Aavik var fra Spangereid, nåværende Lindesnes kommune. En annen forfatter fra Mandal som solgte godt, var Laurits Nilsen. Han var lærer og predikant og ga ut De lille Samler, et ukeblad som da han døde i 1917 hadde et opplag på 9000. De siste årene før han døde ga han ut Skrifter i samling i 15 bind på tilsammen 2500 sider.

I Moderne tid har vi kanskje ikke så mange forfatter fra Mandal. Men Kjell Askildsen er jo en prisbelønnet forfatter, selv om bøkene hans neppe har fått så stor utbredelse som bøkene til de to første jeg nevnte.

Jeg tror jeg vil prøve å lage en oversikt og se hva som dukker opp etter hvert.

Her er minnesmerket over Asbjørn Aavik som ble reist på Aavik etter hans død. Foto: Rolf Steinar Bergil

 

Valle Radio hausten 2019

Share

For nokre dagar sidan fekk eg lista over onsdagssendingane i Valle Radio hausten 2019. Eg er sett opp tre gonger i haust og skal då ha sendingane frå Mandal. Etter det eg kan sjå er vi ikkje så mange som er ansvarlege programleiarar onsdagane: Siri, Ørnulf, Øyvind og meg. Men når vi plussar på alle som er med i ulike program deler av kveldane, blir det ganske mange likevel.

Teknikarar, telefonvakter, andaktshaldarar og ansvarlege for siste del av kvelden høyrer med i puslespelet. Kommunen informerer skal ha sine folk inn i oppsettet, men til slutt blir det ein stor sesongplan for alle oss som prøver å skape radioprogram i Valle Radio.

Ørnulf treng ikkje gjere noko for oppsettet for tysdagsprogramma, for dei ordnar Siri Johannessen med. Ho stiller også opp nokre onsdagar for å få heile kabalen til å gå opp.

Korleis det skal løysast med programma i Radio Evje veit eg ikkje noko om. Men også der skal det lagast eit oppsett som får det heile til å fungere.

Du kan sjå lista på Setesdalswiki. Og når du møter nokon av dei mange som stiller opp for å lage radio, er det flott om du gir tilbakemelding og fortel at du høyrer på progamma. Det er folk takksame for. Har du tips om saker som bør takast med, er det også fint, radioen har ein ide om å kunne spegle kulturlivet i heile Setesdal, vi sender jo til heile dalen.  Trykk på lenka, så kjem du til oversikta:

 Program hausten 2019