Advent

Share

I morgon er det første sundag i advent. Men det verkar som om mange alt er komne i jolemodus, for ikkje bare ser ein joletre ute, folk har også teke inn joletre, Når eit slikt tre skal stå inne i 24 grader dei neste 24 dagane, er det ikkje sikker at det er så mange nåler att.

Før pynta vi til advent med lilla lys, kan hende også med ein lilla duk eller løpar. No går det direkte i den raude jolefargen. Når joletreet har stått inne i fire veker, er det lite truleg at det får vere inne til nyår, om det då ikkje er laga av plast. Fleire og fleire nyttar ei slik erstatning, då slepp ein å måtte støvsuge opp nåler.

Det har vore diskutert om ein kan gje brukte jolegåver og slik minske handlepresset til jol. Vi som er gamle tenkjer nok helst at jolegåver bør vere nye, og funderer nok meir på om vi treng å gje så veldig dyre jolegåver. Kan hende kan mjuke pakkar gå, både barn og barnebarn kan kanskje trenge noko varmt i vinterkulda og då kan ein slå to ting saman.

Men mange vil nok helst ha harde gåver, sjølv om dei har ein tendens til å fylle skap etter kvart og kan hende ikkje bli brukte så langt ut på nyåret. Då har ein nok heller støtta opp om kjøpefesten.

Adventstida skulle vere ei tid der ein førebur seg til den stor høgtida, til dømes med litt baking. Mange handlar heller jolebakst, tida strekk ikkje til for å lage dei sju sortane sjølv. Men kan hende skulle ein redusere på sortane også. Eg høyrer om folk som matar fuglane med jolebakst på nyåret, for ein maktar ikkje å ete alt i den korte joleperioden.

Sett på plata Jol med Syngjandi noko ut i adventstida og lat den ta deg tilbake til tida då det var kor i Valle som song jola inn for oss.

 

Unge Ross

Share

Unge Ross, presten Hans Christian Ross, var prest i Valle fra 1821 til 1828. Da flyttet han til Holum. I På kirkebakken, menighetsbladet for Mandal, har Håkon R. Sødal en artikkel hvor han er nevnt, så jeg tenkte jeg ville klippe litt fra den:

Han var født i 1797 og ble student i 1815. Så var han huslærer et år hos oberstløytnant Ingier i Aker. I 1818 ble han cand.theol. og samme år konstituert adjunkt ved Drammen skole. 20. desember ble han så personellkapellan hos sokneprest immanuel Chr. Grave i Sauherad. Etter Graves død sørget Ross for kallet i enkens nådeår – første året etter ektemannens død hadde preste-enka rett på deler av den etterfølgende prests lønn.

I august 1821 ble han sokneprest i Valle i Setesdal. Samme år giftet han seg med Magdalene Cathrine Edler Meyrer (1798-1867) Deres tre første barn ble født i Valle. I juni 1828 kom han til Holum, der han vertok farens prestekall mot en ytelse på 300 spd til sin far. Hans tjeneste i Holum kom til å vare i nesten 20 år. I 1847 flyttet han til Stokke i Vestfold, der han var prest til 1868. Han søkte avskjed i 1869 og dde i 1871 da han var på besøk i Mandal. Hen er derfor begravet i Holum. I Holum fikk familien ytterligere åtte barn.

Politikk

Share

Eg har som skribent på Wikipedia fått eit halvt års tilgang til Retriever sitt avisarkiv. Mandag tenkte eg at eg skulle bruke tilgangen til å skrive om ein ordførar, Wikipedia likar slike biografiar. Då eg googla for å finne informasjon, kom eg over ei liste i Kommunal Rapport med alle ordførarane.

Dermed vart det i staden at eg sette i gang med å legge dette stoffet inn i nettleksikonet, som har slike lister frå 2003 til i dag. Det vart ein stor jobb, men no ligg lista der.

Undervegs tenkte eg litt på dei mange som tek eit tak for å styre kommunane våre, det er framleis over 400 kommunar i landet. I Agder var det 7 kvinner og 17 menn som vart ordførarar for komande periode. Det er ein kvinneandel på 25 prosent. Korleis kvinneandelen er i heile landet har eg ikkje teke meg tid til å rekne ut, men det slo meg at det var ganske mange kvinnenamn på lista.

Eg trur nok at der kvinner får makt i politikken, vil fokuset endrast litt over tid. Prioriteringane kan verte litt annleis enn når menn styrer. Sjølv om sakene blir førebudd av administrasjonen, så har også ordføraren eit ord med i laget av kva som skal prioriterast.

I Setesdal regionråd er det fire menn som er ordførarar. Med Inger Lise Stulien Lund frå Åseral får rådet ei kvinne, hadde Iveland vore med, hadde dei vore to. Varaordførar møter også i regionrådet, då får Inger Lise med seg Tone Lise Avdal frå Bykle og sin eigen varaordførar Gro Åsheim.

 

Før kyrkjejubileet

Share

I kveld hadde Siri Johannessen fått med seg Torleiv Austad. Først hadde han andakten i radioen, deretter fortalde han frå oppvekst i Valle der far hans, Aasulv Austad, var prest under krigen. Han rekna også med å delta på jubileet sundag 1. desember.

Eg fekk ikkje med meg starten på samtalen, men det var moro å høyre han i samtale med Pål Dale. Under krigen rekvirerte tyskarane prestegarden til bustad for offiserar, fekk vi høyre. Elles hadde han gode minne frå barndomstida, der han leika med Bjug Åkre og Gudmund Åkre. Han flytta frå Valle då han var 11 år, då kom han til Sauland, så Valle-målet vart litt endra og fekk Telemark-svip.

Etter det var det Sanghalvtimen med songar som peika fram mot advent før vi fekk høyre ein samtale med Nils Einar Helland, organist frå Karmøy, som også var gjest i Postludium.

I det heile var det ein heilstøypt kveld, til oppbygging og informasjon.

Sjølv har eg i kveld halde på med ein artikkel på Wikipedia om alle ordførarane i Norge dei komande fire åra. Det er ei liste, og slike lister er det mykje arbeid med, så noko av kveldens program i radioen fekk eg nok bare med meg med eit halvt øyra, sjølv om eg hadde høyretelefonar.

 

Vigeland

Share

Fil:20031209-Vigeland fyr.jpg

På turen i til Varhaug i går kom vi til det første landemerket på turen. Jeg tok et bilde med nettbrettet, men Rolf Steinar Bergli sitt bilde er mye bedre, så jeg bruker heller det. Det ligger i artikkelen om Vigeland på Wikipedia.

Landemerket er Lindesnes fyr, som her er kopiert og står midt i rundkjøringen. Om vi ser nordover, ser vi Valle kirke. Den er ofte blitt forvekslet med Valle kirke i Setesdal. Noen mener at kirken i Setesdal fikk altertavlen som egentlig skulle til Vigeland. Utenfor kirken står en statue av Peder Claussøn Friis. Den kalles gjerne Peder i svingen og er laget av Gustav Vigeland, som var herfra.

Peder Claussøn Friis (15451614) var sogneprest i Valle fra 1566 til sin død. Han er kjent for sin interesse for geografi og historie. Han skrev boken «Norriges oc Omliggende Øers sandfærdige Besschriffuelse». Denne ble utgitt først etter hans død – i 1632. Han var den første som oversatte Snorres kongesaga til norsk: «Norske kongers Chronica». Den ble utgitt i 1633.

I mange år var far min, Henrik Haugland, engasjert på Audnastrand leirsted som ligger like ved Vigeland. Men jeg har ikke hatt noe særlig forhold til stedet, man kjører helst forbi. Noen ganger stopper jeg på Livoll for å fylle bensin på Circle K-stasjonen der. Det gjorde vi ikke på søndag.

Varhaug-tur

Share

I dag stabla vi oss i bilen og tok turen til Varhaug. Solvor og Gaute Rasmussen inviterte alle oss søskena til Solvor til kalas etter at Gaute hadde bursdag forrige sundag. Då hadde han lokale venner, måndag var to døtre og deira barn der og tysdag var to søner og deira barn der, så no var det tid for oss svigersøsken.

Frå eit fugtig Sørland kom vi til eit turrare Rogaland og då vi kom ned mot Varhaug, fekk vi til og med eit gløtt av sola. Praten gjekk godt rundt salongbordet før middagen, etter måltidet var vi med på tur til Sri Lanka gjennom bilete frå turen. Så var det kaffi før vi song oss saman mot slutten av samlinga.

Gaute var prest på Varhaug i over 25 år, så vi nytta salmebøkene og fann Lukk opp kirkens dører, Mens frost og vintermørke rår, Underfulle ting å sjå, Blomstre som en rosengård før vi enda opp med Jeg løfter opp til Gud min sang. Vi kan ikkje synge alle versa, sa Jorunn, som spelte piano. Nei, sa Gaute, vi tek dei tre første og dei tre siste. Men då fekk vi med alle versa, for salma har seks vers.

Når vi kjører E39 til vanleg, slepp vi unna omvegen om Kvinesdal. Men frå august til desember i år er det tunnelarbeid på den vanlgege vegen, så vi måtte om Kvinesdal.. Det er mange år sidan vi kjørte der, og eg sakna ikkje ein meter av den omvegen. Den forlenga reisetida med minst eit kvarter kvar veg, men denne gongen var Reidun sjåfør, så vi fekk ein stabil og fin tur.

Eg treng visst nytt nettbrett, for det gamle er ikkje så klart lenger.

Holmen

Share

I mørke og grå november kan ein drøyme om midnattsol og fiske av småsei i Gisundet nokre kilometer nord for Finnsnes i Troms. Der var eg ungdomsarbeidar for femti år sidan. Troms indremisjon trong ein person til dette og eg nytta høvet til eitt år i nord.

Eg visste jo ikkje at det skulle kome 15 år seinare i livet der eg fekk bu på nordsida av Hadseløya i Vesterålen.

Mange gode minne frå tida i Troms kom fram då eg fann nokre gamle bilete. Det meste er likevel i gløymeboka, men når eg ser på tv frå Troms, kjem minnene tilbake.  Gryllefjord, Torsken, Skaland, Vangsvik, Silsand, Finnsnes og sørfylket. Det vart mange turar med buss.

I dag kan ein sjå tilbake på møte med mange fine folk og mange gode opplevingar.

Biletet er frå jonsokfeiring på Holmen leirsted.

To nye år

Share

Same dagen som eg var i Norgesglasset og snakka om Wikipedia, vart eg vald til administrator og byråkrat på Wikipedia på bokmål. I innslaget burde eg nok nemnd at det er ei nynorsk utgåve og ei nordsamisk utgåve av nettleksikonet. Men elles var eg nøgd med intervjuet, og det som kom på radioen. Då hadde dei sprita det opp med å spørje folk på gata om kven Jimmy Wales, grunnleggjaren av Wikipedia, var.

I intervjuet snakka eg ikkje om Setesdalswiki, der er eg også administrator og byråkrat, men det er jo ikkje i wikipediafamilien anna enn ved at vi bruker den same digitale plattforma. Setesdalswiki har ikkje same høge krava til relevans som Wikipedia har. Eg brukar å seie at det er nok at ein har kjørt gjennom Setesdal, så kan ein få ein artikkel på Setesdalswiki. Men ettersom vi er få som skriv, blir det ikkje så mange artiklar.

Vi har hatt besøk av Margunn og Stein ei veke, men i dag reiste dei, så no sit vi gamle att her og er takksame for besøket. Denne gongen var det vått og regnfullt det meste av tida dei var her, så det var godt å kunne jobbe med å skanne gamle bilete og prøve å finne ut kven som var på dei. Når ein ikkje har skrive bakpå bileta, kan minnet fort svikte, så det var mange gåter vi ikkje klarte å løyse.

Denne månaden er det ein konkurranse om å skrive artiklar om kvinner på Wikipedia. Difor hadde Margunn med seg Norsk kvinnelitteraturhistorie i tre bind, slik at eg skulle ha noko å skrive ut frå. Eg har vore med i konkurransen, men ikkje så aktiv at eg kjem på pallen, som det heiter. Først i kveld tok eg meg tid til å  bla litt i dette oppslagsverket. Det kan framleis bli ein artikkel eller to av det, trur eg nok. På Wikipedia.

Bilderesultat for norsk kvinnelitteraturhistorie

Norgesglasset

Share

I dag ble jeg intervjet om Wikipedia. Det skulle blitt send i Norgesglasset i dag, men ble utsatt til i morgen. Den som ringte meg var Selma Fergus Skavlan og hun var hyggelig, men til journalist å være, var hun ikke så godt kjent med hvordan Wikipedia virker.

Jeg har vært med på Wikipedia i 13,5 år nå, så jeg fortalte henne at det ikke er noen redaktør for nettleksikonet, hver bidragsyter er selv redaktør, de kalles til og med editor på engelsk. Så det er ingen som kontrollerer det som skrives før det blir publisert, når man skriver noe på Wikipedia, publiseres det slik at alle kan se det med det samme.

Slik er det også på Setesdalswiki, men det sa jeg ikke til henne, jeg sa ikke noe om Setesdalswiki. På Wikipedia kommer det også mye tull og tøys, men det er administratorer og patruljører som kontrollerer og fjerner slikt useriøst stoff. De får et merke på oversikten over alle endringer som gjøres av ukjente og uinnloggede brukere, og kan da godkjenne eller forkaste endringen.

Selma Skavlan var også opptatt av hvem Jimmy Wales var. Jeg kunne fortelle at han var grunnleggeren av nettleksikonet, men at han ikke hadde tjent seg rik på det, slik som de som grunnlag Microsoft og Google. Wikipedia er gratis og fritt for alle, til og med kildekoden er gratis slik at alle kan starte sin egen wiki. Men det koster jo med servere og slikt, de drives av stiftelsen Wikimedia Foundation og de har fundraising – innsamling av penger – til driften hvert år. Da kan man gi gaver om man har lyst, og det har vært nok til å finansiere prosjektet.

Jeg spurte Selma Skavlan hvor lang tid innslaget kom til å ta. Hun sa at intervjuet kom til å ta 10-15 minutter. Det gjenstår å se hvor mye av det jeg sa som blir brukt.

For at intervjuet skulle ha minst mulig telefonlyd, måtte jeg laste ned en app på mobiltelefonen, Reprot It. Den måtte jeg logge på, og så logget NRK seg på fra andre siden og da skulle det bli bra. Det gjenstår også å finne ut av i morgen.

Så da er det bare å skru på Norgesglasset i P1 fra klokka 12 til 14 i morgen om du vil høre meg snakke om Wikipedia.

På loffen i USA

Share

Ingen bildebeskrivelse er tilgjengelig.

I kveldens sending fekk vi vere med Johs. Bjørkeli på loffen i USA. Det er nokre år sidan no, men han slit visst ikkje med hukommelsen, slik som eg gjer når eg ved hjelp av gamle bilete prøver å finne ut kven, kva, kor, korleis og kvifor. I kveld nytta han Route 66 for å presentere eit knippe av countyrmusikk for lyttarane. eg noterte ned nokre av dei:

The Hobo Song

A little bit is better than nada

Santa Fe, Bob Dylan

Sixty six Highway Blues, Pete Seeger

The Old Lucky Diamond Hotel, Vince Gill

Against the Wind, Bob Seeger

Eg likte spesielt godt mannskoret på The Hobo Song. Truleg ikkje heilt uventa.

Elles i kveld fekk vi høyre at biblioteket har fått inn fleire biografiar, mellom andre Hareides fall, men også ein haug med andre bøker, det var mest så Kjersti Thorbjørnsen hadde problem med dei store mengdene, så det var bare for folk å kome og låne. Alt er gratis på biblioteket, vart det sagt.

Marianne Rysstad var i studio og fortalde kva planar dei har for tida framover på Sølvgarden hotell. og det var mangt og mykje.

Så kom Tarald Rike på telefonen frå Oslo og fortalde om nytt nummer av Jol i Setesdal. Det kostar 100 kroner og vil vere i handelen om vel ei veke, det er mange stader ein kan få tak i bladet,både i Setesdal og Telemark og ved kysten. Han tok oss med gjennom alle artiklane i bladet, som vart levert på trykkeriet i går.

Til slutt hadde Ole Søren Sverdrup Lund hoppa ut av traktoren og kome i studio for å fortelje om alt han driv på med når det gjeld graving og anna landbruksarbeid, til og med avløysarjobb tok han på seg, ikkje minst takka vere god inspirasjon frå Tarald Myrum, som vart æra for alt han hadde lært den unge gründeren. Han hadde endåtil fått 19-åringen til å stå på Sp-lista og sanneleg kom han inn både i kommunestyret og planutvalet, yngst av alle.

Og når han ikkje var oppteken med politikk, spelte han countrymusikk i gravemaskinen, så eg er sikker på at han likte Johs. sitt musikkprogram då han entra traktoren og køyrde heim i kveld.