Innspurt

Share

Når april no er omme, var målet å runde eit nytt tusental på Setesdalswiki. I skrivande stund manglar det ein artikkel, men den vil kome så fort eg er ferdig med bloggen, om då ikkje Geir har noko på lur som han legg inn medan eg no skriv.

I grunnen starta det med at eg skreiv om orgel i Valle og Hylestad. Stein Johannes Kolnes var konsulent for orgelet i Hylestad og Fjellgardane kyrkje, så då vart det artikkel om han og om ei av bøkene han laga som orgelforskar. Kyrkja vart vigsla av Johannes Smidt, så fekk vi ein artikkel om han også saman med to små artiklar om kyrkjegarden og arkitekten. Mellom alt dette laga Geir ei rekke artiklar frå turar han har hatt i Vegusdal-området, der han har merka seg namn og informasjon på skilta turløyper.

Så dermed runda vi 92.000 artiklar i kveld, for medan eg skreiv dette, kom den artikkelen inn. Han har fylgt den gamle Futevegen og skrive om bruer og andre ting der. Så no går vi inn i ein ny månad etter å ha brukt tre veker på dei sist hundre artiklane. Om vi held det tempoet, burde vi runde 93.000 før året er omme.

Her er artiklane frå i går og i dag:

 

Forsiktig opning

Share

Vi opnar forsiktig, sa Steinar Kyrvestad i Kommunen informerer-halvtimen i Valle Radio i kveld.

Ein brukar to veker mellom kvar større opning, slik at ein kan sjå korleis det går og eventuelt vente om det viser seg å ikkje gå godt.

Men det er mange som lengtar etter normale tider att. Vi fekk høyre at han skulle ha time hos frisøren, men der var det over 80 på ventelista. Og i byggeforretninga i Valle var det tomt for maling, så der er visst mange som pussar opp no for tida.

I kommunen er det no sagt at det skal vere heimekontor ut mai, så det er jo ikkje så mange på kommunehuset. Men Bygdenytt kom i dag, og der var det informasjon om programmet til 17. mai.

Dette var også tema i samtalen Ørnulf Hasla hadde med Torunn Charlotte Nyberg. Der vart det snakka om biltog som skulle kjøre frå Rysstad til Homme og tilbake indre vegen slik at ein kunne stoppe nedanfor Valle bygdeheim. Og talen for dagen skulle vere på Valle Radio.

Før dette hadde han snakka med Roy Bakke i Visit Setesdal. Hotell og reiseliv har blødd denne våren, no vona dei å få litt av innanlandsmarknaden i sommar slik at når folk skulle på tur i Sør-Norge, kunne dei legge vegen om Setesdal. Marknadsføringa gjekk mest på det, etter det eg kunne skjøne.

I den aktuelle timen skulle han også hatt med seg mannen som skal organisere biltoget 17. mai, Jan Olaf Rysstad i Setesdal bilhistoriske forening, men han fekk dei ikkje tak i, så då vart timen avslutta med litt ekstra musikk.

I Opi sending var det Jorunn Lund Harstad og Kåre Rike som var i studio, det var helst lenge sidan sist, men dei var i godt lag og la ut rebusar og ordgåter i kjent stil. Det er ikkje så mange som ringer inn, så eg kom gjennom to gonger, og for det fekk eg eit flaxlodd, Gyro Kopprud og Kjellaug Rysstad fekk gåvekort på Coop og Joker.

Og så var sendinga slutt.

 

Droner og toner

Share

Kveldens sending i Valle Radio var som vanleg variert. Vi fekk høyre møtet som Norea Mediemisjon hadde på Nomeland bedehus fredagskvelden, eit tiltak som kom i stand takka vere Torfinn Brokke. I våre dagar kan ein jo ikkje ha møte, så det var bare dei som arrangerte møtet som var til stades, men med streaming og radiooverføring kan ein nå mange. I informasjonsdelen av møtet fekk vi også høyre eit intervju med ei kristen jente som vaks opp i ein heim der det var vanskeleg og vi fekk høve til å støtte arbeidet til Norea mediemisjon. Vakre tonar var det også,

Innslaget om droner i politiet handla om korleis dronepilot og politibetjent Christian Ekra i Kristiansand hadde kunna nytte varmesøkande kamera då politiet leita etter ei kvinne som hadde gått seg bort i Mandal. Takka vere dette kameraet hadde dei truleg redda livet til kvinna. Enno er det bare Agder, Trøndelag og Troms som har slike droner i politiet, men Ekra meinte at alle burde få det. Det kan vere nytting i mange situasjonar, både ved brann og leiting etter folk og dyr.

Deretter hadde Siri ein prat med Sigurd Langeid om påsketrafikken. Det vart 50 forelegg, men ingen vanskelege situasjonar. I desse koronatider kommuniserer politiet mykje digitalt, men det gjer dei også i normale tider i eit langt distrikt, kunne han fortelje.

Siste del av kvelden var vigd til eit møte med kantor og domorganist Dan René Dahl i Fredrikstad domkyrkje. Her fekk vi møte både mannen og musikken og han kunne ikkje tenke seg å arbeide med noko anna enn musikk, etter det eg skjøna. Han kom til Fredrikstad domkirke i 1996, så han har snart vore der i 25 år. I kyrkja er det fem kor og to kantorar, så han hadde mest ansvar for spelinga, om eg forstod det rett, men det inkluderte jo også speling for kora. Dahl presenterte sjølv musikken som vart spelt, og det gjorde han på fin og informativ måte, så det var godt å høyre på.

Bildet er frå Noreamøte på Nomeland. Torfinn Brokke på talarstolen,

Bildet kan inneholde: 1 person, på scenen og står

 

Siste veke i april 2020

Share

Så er vi inne i siste veke av april 2020. I Valle Radio blir det sending dei komande tre dagane, alle dagar med Siri Johannessen som teknikar alle dagane og ansvarleg tysdag og torsdag. Onsdagskvelden er Ørnulf Hasla ansvarleg.

Tysdagskvelden er det grunn til å merke seg, for då sender radioen eit møteopptak frå Nomeland bedehus. I denne koronatida er det jo ikkje lov å ha møte med mange til stades, er det ikkje fem personar i same rom? Likevel har Norea-teamet saman med Torfinn Brokke funne ut at dei ville ha møte på Nomeland bedehus. Akkurat som så mange kyrkjer som streamer lokale gudstenester, ville Norea streame møtet frå Nomeland bedehus. Og så spurde dei om Siri ville reklamere for møtet i radioen. Då spurde ho om ho kunne få opptaket og sende det tysdagskvelden, og det fekk ho, så då blir det møte i radioen frå halv sju til halv åtte tysdagskvelden.

Etter eit innslag om korleis det er å vere dronepilot i politiet, vender Siri blikket til sin heimby Fredrikstad. Der har ho ein samtale med domkantor Dan René Dahl. Ho kallar programmet Preludium, det kjem før Postludium, der også Dahl er med.

Her er programmet:

Tirsdag 28. april
Ansvarlig og tekniker: Siri Johannessen
18.00 Kvarteret med kåseri
18.15 Litt musikk
18.30 Opptak av mediemisjonsmøte med Norea på Nomeland bedehus, med Harald Endresen, Ronald Arnesen, Esther Sæth og Torfinn Brokke, 24. april

19.30 Aktuell halvtime, bl.a. med dronepilot og politibetjent Christian Ekra

20.00 Preludium, et møte med Dag Rene Dahl
20.30 Postludium med domkantor Dag Rene Dahl
21.00 Kyrkjebakken

Onsdag 29. april

19.00 Tankar frå bibelen ved  Torleif Harstad
19.30 Kommunen informerer ved Steinar Kyrvestad
20.00 Aktuell time ved Ørnulf Hasla
21.00 Open sending.

Torsdag 30. april
10 – 12 Sangstund med Anna Slaby Driel og Siri Johannessen
13 – 14 Valle barnekor inviterer til øving med Anna Slaby Driel

NETTRADIO via  https://valleradio.com/

I Setesdals forteljetradisjon

Share

I dag fann eg plata på Spotify som Siri Johannessen har brukt i torsdagssendingane der professor Olav Bø fortel små snuttar om folk og hendingar under temaet I Setesdals forteljetradisjon.

Og så let eg han fortelje.

Han meinte at mykje av denne tradisjonen er borte, i vår tid er det så mykje som skiplar. TV og radio fyller kveldane der ein før sat saman og røda og fortalde soger. No er mest både sogene og forteljarane borte, meinte han.

Heilt sant er det vel ikkje. Når Jørund Georg Jore set seg ned og fortel, då kan ein få glimt av ein slik forteljartradison, han er eit oppkomme av soger av nyare dator og litt eldre dato. Han hadde fødselsdag i går og eg er rimeleg sikker på at om det ikkje hadde vore koronakrise, hadde han nok hatt nokre gode soger til dei som feira kvelden med han.

Olav Bøe baserte sogene sine på Gamalt or Setesdal, og der er det kjelder til mange soger. Men det er nok ikkje så mange som er så godt kjent med det storverket lenger.

Ein av dei som er omtalt, er Esaias Bugge. Olav Bøe si soge er ganske kort. Setesdalswiki sin artikkel er basert på det som er teke med i Gards og ættesoga for Valle som Alfred Ryningen skreiv. Då får vi vite mykje meir. Eg laga den artikkelen i går. Han blei på mest 17000 teikn og skildrar mellom anna mange av rettssakene presten hadde.

Bugge var prest i Valle mest 50 år og ville ha jord til prestegarden og til borna. Han rana til seg ganske mykje jord, fortel Olav Bø.

80 år

Share

Min svoger Sigurd Sola var 80 år i dag. Vi skulle vært på Sola for å feire ham, men koronakrisen gjorde det umulig. Nå er feiringen utsatt et halvt år og vi ser fram til å møtes i oktober.

Men vi laget et lite bursdagsselskap digitalt gjennom Facechat. Da vikk vi både sagt Gratulerer med dagen og sunget bursdagssang for ham. Å synge på den måten er ikke helt enkelt, men med en forsanger og dirigent kunne vi i alle fall prøve.

Om vi ikke fikk oss noe selskap i kveld, så hadde vi likevel et måltid som var minneverdig. Reidun gikk på rekekalas hos naboen, Helge og jeg ordnet oss pizza fra Pizzabakeren. Vi hadde vunnet et gavekort på julemessa på Mandal bedehus i november, og det varte et halvt år, så det begynte å bli tid for å bruke det nå.

Selv slapp jeg å gjøre annet enn å spise, Helge reiste til byen og hentet en nydelig ferdig pizza, og så koste vi oss sammen.

Det har ikke vært så mye skriving på meg i dag. Jeg fant en hovedoppgave om misjon i Kina med informasjon om misjonærer der for over hundre år siden, så jeg ble sittende og lese.

 

Slekt

Share

I mange år har Helge drive med slektsforskning. Han har nytta bygdebøker og andre kjelder både frå Valle og Jæren og Mandal for å finne foreldre, besteforeldre, oldeforeldre, onklar og tanter, kort sagt, alt som gjeld slekt.

Dette ligg no i ein stor database han har på sin maskin, og i denne koronatida kunne vi samle oss om å leite via tv-skjermen etter koblingar både hit og dit.

Med eit slikt program gjekk kvelden fort. I tillegg hadde eg funne noko om Esaias Bugge som eg ville få på Setesdalswiki. Det heng jo bilde av mannen i kyrkja i Valle. Kan hende burde det ikkje hengt der, han var ein stridbar prest som låg i rettsaker i mange av åra han budde i Valle, han kom til Valle i 1661 og døydde der i 1697. Folk trega på «at dei ikkje skulle kabbe Buggen med same han kom til dalen».

Av og til går det ikkje heilt som tenkt og eg hadde laga grunnlaget for ein artikkel, men så bomma eg på fana og klikka på x i staden, då lukka eg fana og med det forsvann det eg hadde skrive. Så eg må nok begynne på nytt.

Planen min om å halde fem om dagen, gjekk ikkje heilt i dag, men i morgon kjem ein ny dag og då kan eg skrive meir.

Esaias Bugge.jpg

Besøk

Share

I dag fikk vi besøk av min søster Jorunn og hennes mann Ole-Thorvald Moen. De kom fra Lyngdal for å hente jord på Brennevinsmyra her i Mandal og ettersom den ligger på det som tidligere var svigerfars eiendom, var det jo ikke noen omvei å stikke innom for å ha lunsj sammen med oss.

Når vi bare har sett hverandre på Skype siden koronakrisa startet, var det jo hyggelig å kunne møtes på normal vis. Vi pleier sjelden å klemme hverandre, så omgangen var som den pleier. Det var i grunnen praten også. Damene prater om strikking, vi menn prater om bøker og aktuelle saker. Denne gangen hadde Ole.Th. med en bok til meg, Bibelen og teologien av Torleiv Austad. Vi hadde snakket om Austad i telefonen, han er jo fra Valle, og jeg har artikkel om ham på Setesdalswiki. Nå tenkte han at jeg kunne få boka, så kunne det kanskje bli en artikkel om den også.

Selv hadde jeg tidligere fått noen bøker av Axel Jensen som jeg ikke hadde planer om å lese,, så han fikk dem av meg i stedet. Han holder på å kaste bøker, nå ble han kvitt ei bok og fikk seks tilbake, så det var i det minste et godt bytte for meg.

Så hentet de jord og reiste tilbake, men det var svært hyggelig. Reidun hadde endatil laget en klippekrans til besøket, og dermed ble det ferskt bakverk både til formiddagskaffe og til kveldskaffe. Bedre kan man knapt ha det.

Min kveld

Share

I kveld var det min kveld i Valle radio, og det er som vanleg litt spennande. Denne gongen skulle alt skje digitalt, det var bare Siri Johannessen som var i radiohuset. Men heldigvis er den digitale dekninga god i Setesdal, det minna Aud Sunniva Fuhr oss om frå hytta si i Farsund, der ho har heimekontor. Takka vere den digitale utbygginga er det råd å ha heimekontor, på kommunehuset sit det bare nokre ganske få. Likevel går arbidet sin vanlege gang med handsaming av byggesøknader og anna som skjer på dei kommunale kontora.

Eg var så frimodig at eg tok ein telefon til Fagbokforlaget og lurte på om Valle Radio kunne få boka Folka og landskapet som premie i kveld. Det fekk vi, og Birgit Lund kan hente den på Setesdal bokhandel, for ho vann den i kveldens rebusar. Det var ikkje mange som var med på telefonen i kveld, Gyro Kopperud og Jorunn Lund Harstad får gåvekort på Joker på 250 kroner kvar.

Gunnen til at eg ba om boka, var at Ellen Svalheim skulle vere med og fortelje om stader i Setesdal som er omtalt i boka. Her er noko av det ho var inne på:

  • Restaurering av ei forfalt slåttemark i Kåvehagen (Flateland i Valle) m fokus på bl.a. innsatsen til Ånund Flateland s 74- 80
  • Slåtteorganisatoren i Bykle, Sigrid Bjørgum, m fokus på enga i Uppistog Byklum.s 81-82
  • Den viktige utmarka, m «Setesdal som case» formidla gjennom Leonhard Janssen v Setesdalsmuseet s 84- 90
  • Myrslått og høytliggende melkeproduksjon på Bjåen m fokus på Ragnhild Bjåen og Anders Dalseg, samt Sigurd Bjåen (far til Ragnhild), s 103-109.
  • Solblommen i Juvo, Bykle. Fokus på sauebeiting og ivaretakelse av ei trua plante, solblom. Fokus på Tor Mosdøl i Bykle
  • Biomangfold på museum, fokus på slåttedagen på Rygnestad s 214.

Ellen Svalheim fortalde levande om arbeidet med å ta vare på det biologiske mangfaldet som finst i slåtteenger i Setesdal. Om jorda ikkje blir slått, vil det fort bli kratt og kjere og tre og skog. For hundre år sidan var det knapt eit tre i Bykle kyrkjebygd, no er det lundar og småskog over alt.

Eg hadde også ein prat med Torun rundhovde Mørenskog. Ho er leiar for Sjømannskirken Familieveiviseren som hjelper sårbare barn i Spania. Ho kunne fortelje at det er 800 barn på fem norske skular i Spania. Dei kan ha behov for hjelp på mange område. I tillegg hender det også at turistar får problem. Nokre unge reiser til Spania utan foreldre, om noko då hender, og dei ikkje kan språket, kan det bli vanskeleg, sjølv om mange kan engelsk. Difor er dei 3,5 stillingar i den eininga ho leiar i Sjømannskirken. Og dei har nok å gjere.

Nå er Spania stengd, så ho måtte ha heimekontor i Bykle, ho kom ikkje ned att etter å ha vore i Norge ein tur. Digitale løysingar vart det altså for henne også.

 

Svein Ellingsen-kveld

Share

I kveld fall det naturleg å ha ein kveld med Svein Ellingsen-salmer i Valle Radio si tysdagssending. Dei kom som perler på ei snor og minna oss om den fine salmediktaren som gjekk bort 5. april, 90 år gammal.

Eg trur det var i 1993 eller 1994 han var med då vi i Vegkyrkja i Hylestad arrangerte Salmeseminar, Det meste av det har eg gløymt, men eg skreiv om det på bloggen 13. juli 2009 då han fylte 80 år, så eg kan jo godt sitere meg sjølv:

Eit av dei fyrste åra eg var i Valle, arrangerte eg som då var avdelingsleiar for kyrkja og Ånund K. Homme, som då var kulturkonsulent, i samband med Vegkyrkja i Hylestad eit salmeseminar. Vi var heldige og fekk Svein Ellingsen til å kome og vere med oss på seminaret, som var i Soknehuset på Rysstad og i Hylestad kyrkje. Vi visste truleg ikkje kor heldige vi var, men det var fine dagar og interessante tankar vi fekk desse lærerike dagane, sjølv om vi ikkje var så mange deltakarar.

Vi hadde nok håpa at han skulle trekke deltakarar frå mange kantar til oss der midt i Setesdal, men det gjorde vi ikkje. Og slik er det  mange gonger, det ein trur skal gå bra, blir ikkje som ein hadde venta seg. Men timen med hans songar og dikt, det vart ei god stund i radioen i kveld. Her er spelelista, og sangane finn du nok på Spotify:

  • Marianne Gangestad Ervum: «Men om jeg i den tyngste natt må føle», Halvor Kjerkreit akkompagnert av komponisten.
  • Trad.: «Å, gledesfylte stund» med Marianne Beate Kielland fra albumet Påsketid (2015).
  • Egil Hovland: «Fylt av glede over livets under» med Marit Carlsen og Simon Flem Devold fra albumet Svingende barnetro (1989).
  • Svein Møller: «Herre, du har reist meg opp» med Nordstrand kirkekor fra albumet Noen må våke – Tekster av Svein Ellingsen (1978).
  • Trond H.F. Kverno: «Vi rekker våre hender frem» med Nordstrand kirkekor fra albumet Noen må våke – Tekster av Svein Ellingsen (1978).
  • Ove Kristian Sundberg: «Vær vår styrke, vær vår trøst» med Bergen domkantori dirigert av Magnar Mangersnes fra albumet La livets kilde rinne (2007).
  • Ove Kristian Sundberg: «Vær sterk min sjel» med Marit & Irene fra albumet Hva var mitt liv uten Jesus? (2013).
  • Viola Renvall (overs. Svein Ellingsen), Sulo Salonen: «O Herre, i Dine hender» med Sondre Bratland fra albumet Kvilestein (1999).
  • Christina Rossetti (overs. Svein Ellingsen), Gustav Holst: «Midt i hårdest vinter» med Renate og Morten Gjerløw Larsen fra albumet Julesalmer (2017).
  • Ove Kristian Sundberg: «O Herre, la mitt øye» med Oslo domkor dirigert av Terje Kvam fra albumet Det hellige kors (2000).