Merkelapp-arkiv: ferie09

Møteradio

Share

Midt oppe på fjellet nær Pajala i Nord-Sverige stod det ein plakat med denne tittelen. Eg leita fram frekvensen og fekk den vakraste salmesang inn i bilen midt oppe på fjellet. Det var friskt og på ingen måte gammalmodig, slik karikaturen av læstadiansk sang er teikna. Men det måtte truleg vere eit sommarmøte i ei lestadiansk forsamling, dette var siste laurdag i juni, som ofte er stemnetid. Etter fem-seks songar vart det stilt. Eg hadde stoppa, tenkte det kunne vere greit å ta ein pause til så vakker song. Eg søv gjerne i 15 minutt, slik plakatane langs vegen seier, når eg blir trøytt i bilen.

Så kom det ein stemme som introduserte ettermiddagsmøtet, som skulle starte halv fire. Men før det skulle Rolf Pettersen, trur eg han heitte, tale. Han vart tolka til samisk, og han tala svensk med norsk aksent, noko som fekk meg til å tru at han var norsk. Eg fekk bekrefta at det var ein lestadiansk talar frå Alta som heiter det då eg kom til Alta. Men å høyre preike tolka til samisk på ein stadig meir skurrande radio, vi fjerna oss etter kvart frå sendaren, så vi skrudde av etter kvart og heldt fram på turen. Men ei artig lokalradiooppleving fekk vi jo av dette.

Sundag var det stor messe i Elvebakken kyrkje i Alta. Sokneprest Olav Øygard talte, denne sundagen var det ingen prøveliturgi, men salmene 763, 336, 500 før talen og 399, 618 og 299 etter indikerer i alle fall at det var dåp i gudstenesta. Fylt av undring over livets under av Svein Ellingsen er nr. 618, og deretter vart Erik og Erik, Ida Eline, Vebjørn, Ranja Babette, Caroline og Karin vart døypte. Med så mange born til dåpen var jo kyrkja temmeleg full, og salmesangen elles var sterk og god, det var ikkje som læstadianarane i bilen, men absolutt brukande.

I kyrkja møtte vi gamle kjente, og det skal eg fortelje meir om etter kvart, for eit av formåla med turen var jo å møte gamle kjente.

Utan internett

Share

Ferie er å vere utan Internett, og frå laurdag til i dag har eg vore utan slik luksus. Eg har heller ikkje sett himmel og jord i rørsle for å skaffe tilgang til Internett, så det som eg skreiv på laurdagskvelden, kunne eg ikkje realisere. Men i dag drog vi frå Tverrelvdal i Alta og sette kursen mot Vesterålen, og i kveld fekk eg tilgang til Internet att. Dermed kjem ein rapport med oppdatering.

Vi overnatta på ein gong på turen frå Bålsta til Alta, og kunne nyte gode vegar nordover i Sverige. Vi svinga så vidt innom Lövånger, der vi ferierte i 1984, då Sigmund var svært ung. Staden såg ut om lag som då, kanskje det bare var litt ny maling. Men fleire av butikkane var nedlagde, mellom anna bakeriet som leverte kaka til bursdagen hans den gongen.

Opp gjennom Sverige opplevde vi både reinsdyr i vegen og elg nær vegen. Det gjorde vi i dag og, men i på Alteidet var reinsdyra i vegkanten og elgen ute på ei myr. Dagens dyr hadde det kaldare enn dyra i Sverige, i dag er det bare 10-12 grader, der var det minst dobbelt så mykje. Reidun gjekk inn på ICA i Pajala og handla litt, men vi kom heilt til Munio i Finland før vi fekk oss mat på turen, ein hyggeleg lunsjbuffet på ein Shell-stasjon. Der møtte eg ein kar frå Hammerfest som skulle køyre Harley i eit år, og akkurat hadde starta på turen. Eg ønskte han god tur og lukke til med økonomien undervegs.

I Kautokeino stoppa vi så vidt for å ta eit par bilete til Wikipedia, men myggen gjorde at det ikkje var så triveleg – eit tilsvarande kyrkjebilete vart det i Maze, men bortsett frå det gjekk det rake vegen til til Tverrelvdalen, og mellom halv åtte og åtte om kvelden var vi framme.

To lange dagsetappar hadde då ført oss heilt frå Bålsta til Alta, og no kunne vi igjen ta livet med ro nokre dagar.

Michael Jackson, wikipedia og aviser

Share

I dag kom meldinga om at pop-idolet Michael Jackson er død, 50 år gammal. Det førte til ein liten redigeringskrig på norsk wikipedia i natt, nokre meinte vi burde få det på plass i artikkelen så fort som mogleg, andre meinte at ein kunne nok vente til det var bekrefta frå fleire kjelder. Leksikon skal ikkje konkurrere med avisene.

Det siste er etter kvart blitt meir viktig, for vi ser at avisene ofte bruker wikipedia som kjelde for mange ulike innfallsvinklar. Anten kan dei syne til at ein kan lese meir på wikipedia, eller dei sjølve skriv noko frå vår artikkel. Og bileta våre blir meir og meir populære og blir brukt av store og små aviser. Det var i ein periode sett opp eit søk på nyheter etter stoff frå wikipedia i aviser, og på det meste kom det vel nærare eit halvt hundre treff kvar dag.

Sjølv om eg er på ferie, så fylgjer eg med på wikipedia. Men eg skriv ikkje noko særleg no, slik sett har eg ferie. Men då eg vakna i dag og såg at det i løpet av natta hadde vore stor aktivitet på den aktuelle sida og stor aktivitet på diskusjonar, måtte eg innom og sjå kva som hadde skjedd. Dermed fekk bloggen min mat i dag og.

Men det er vel etter kvart tid å gå til frukost og få mat sjølv også, Deretter får ein kome seg i bilen. Så får ein sjå kva tid neste foring av bloggen kjem.

Museum

Share

Her i Bålsta har dei eit spesielt museum. Det er eit MUSeum for heile familien, og hovudpersonen er Mikke MUS. I ein diger gammal låvebygning kan ein sjå leiker inspirert av teikneseriar, ja nyttegjenstander og, til dømes matboksar og klokker med disneyfigurar. Sjølvsagt er figurane der, men og mykje kunst inspirert av teikneseriefigurane. Vi brukte ein time der, vi kunne brukt veker om vi skulle gjeve rom til alle artige innfalla ein fekk ettersom ein gjekk der. Mange av kunstverka var til sals, men varmen gjorde at vi etter kvart sa farvel til kunsten og velkomen til ein lett lunsj, og då vi kom til bilen att, var det over 30 grader. Då er det godt å ha airconditioning som verkar. Her er lenke til museet: http://sv.wikipedia.org/wiki/%C3%85bergs_Museum

Skaparen av museet er Lasse Åberg, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Lasse_%C3%85berg Skal du vite meir om han, bør du gå til den svenske artikkelen på wikipedia. Då trykkjer du på lenka nede til venstre på den norske artikkelen.

Museum kan vere så mykje. Då vi var på ferie i Tyskland i 2000, hamna vi på eit SUKKER-museum. Det synte alt om sukker og sukkerproduksjon og sukkeret si historie. Litt irriterande å konstatere at eit så nyttig stoff ikkje er like helsesamt for alle, men det er ei anna historie. Åberges Museum er nyttig for å kome i kontakt med seriefigurar ein ikkje lenger trudde at ein hugsa. Her er Modesty Blaise og Fantomet, Tintin og Spiderman, Pinoccio, Simpson, Tarzan og Prins Valiant. Det meste var amerikanskinspirert, Knut Berg på nye eventyr trur eg ikkje var å finne, men det er nynorsk og setesdalsk og ikkje amerikansk.

Men vi gav oss ikkje med dette. Eg har i løpet av tida her oppdaga ein kyrkjekunstnar som det er 500-årsjubileum for i år. Han kallast Albertus Pictor og har dekorert ei rekke kyrkjer her i Håbo, ja i heile bispedømmet i Uppsala. Så vi tok turen til Yttergrans kyrka, den minste kyrkja i Uppsala stift, det var ikkje lov å ha meir enn 50 personar i den. Veggmåleria der, og i Övergrans kyrka, som var noko større, var fascinerande teikneseriar frå bibelsoga. Og kyrkjene var altså på sin måte museum.

Ofte når ein er på ferie er det museum og kyrkjer ein oppsøker, der finn ein fortetta fortellingar om lokal kultur og folkeliv. Det dagsakutell finn ein på handlesenter og i aviser. Eg likte godt Uppsala Nya Tidning, men i dag vart det bare Dagens Nyheter på meg, den finn eg til frokost her på hotellet. Men i morgon er opphaldet her i Bålsta slutt, då vender vi nasen på bilen nordover for å finne attgrodde stiar lenger nord i landet.

Blå og gul

Share

Eg skreiv i går at eg i dag skulle skrive om fargar. Bakgrunnen var at Tante Brun og Tante Blå har kafear i Sigtuna. Elsa Beskow skreiv bøker der ho var inspirert av tantene sine som budde i Storgata. Reidun tok seg ein tur for å sjå seg litt rundt der, men ho fann ikkje desse tantene, så det er nok like greitt å rote litt i bokhylla heime, for ho hugsa historiene frå bøker ho las for borna våre.

Sjølv vart eg sitjande hagen utanfor Strand kafe og studere siste nummer av NU, som vel er noko liknande Se og Hør heime. Du veit, slike blad ein les på legekontoret, men som ingen kjøper sjølv, i alle fall ingen eg kjenner, men som alle har les og har ei meining om. Dette NU var kanskje eit nummer kraftigare enn våre norske, i alle fall var det eit vakkert bilete av ei høggravid Rebecca Loos heilt naken. Veit du ikkje kven ho er. Det hadde eg og gløymt, men det var visstnok ei som hadde hatt litt for nært tilhøve til David Beckham for nokre år sidan. Deretter hadde ho vore kjendis, men så fann ho seg ein norsk lege, og no bur dei i Hemsedal, men skulle visst flytte til Oslo innan terminen. Det var mykje anna sladder å fordjupe seg i, så tida gjekk ganske fort medan Reidun var ute og ikkje fann tantene. Snart var ho tilbake, og turen heimover har eg alt fortalt om i går.

I dag gjekk turen til Uppsala, som eigentleg var målet for reisa vår. Eg ville sjå katedralen der, domkyrkja i Uppsala er vel verd å besøke når ein er turist. Eg skreiv inn namnet mitt i gjesteboka, men såg ikkje andre norske namn ved eit flyktig gjennomsyn. Det er truleg litt tidleg i sesongen, men det var mykje folk. Til og med ein russisk buss svinga opp på Nathan Söderbloms plass.

Vel inne i våpenhuset angra eg på at vi ikkje hadde reist litt tidlegare, for det var messingmusikk. Linnẽ-kvintetten spelta så det gjalla mellom veggene, og dei hadde tidlegare spelt i tårnet. Det synte seg at det var eit konsertprogram dei kalla tårnmusikk som gjekk kvar veke frå tysdag til laurdag, det hadde dei gjort i mange år. I dag stod Edward Elgar: Chanson de Matin på programmet, deretter Victor Ewalds Quintet no. 3, og det var den vi fekk med oss. Noko så nydeleg! Mange andre meinte sikkert det same, for applausen frå 300 menneske var lang og hjarteleg. Det var så ein kunne ha lyst til å dra dit i morgon og, då skulle dei spele Händel, Purcell, Boyce og Pachelbels Kanon arrangert av J. Littleford. Her kan du lese om gruppa: http://www2.unt.se/pages/1,1826,MC=5-AV_ID=925143,00.html?from=puff

Dei har spelt inn plate, så eg fekk med eit lydminne til Valle Radio. Eg fekk og høyre orgelspel, for midt mellom alle turistane etter konserte hadde ein av organistane der time med ei ung jente som spelte Träumerei på det nye Ruffati-orgelet frå 2008. Det var som å sitje på masterclass, mykje publikum stoppa og såg på og tok bilete av lærar, elev og orgel.

Eg fekk altså med meg mykje denne dagen. I butikken i våpenhuset hadde dei fleire plater, så det kjem nok litt i Valle Radio til hausten.

Bandittar

Share

-De var da noen rigtige banditter, sa ein dansk turist til meg i dag. Vi hadde begge vore på slottstur, i Sigtuna kan ein besøke fire slott på nokre timar. Vi har prøvd oss på to slott til no, Skokloster og Steninge, Begge har vore stengde på vekedagar, dei ventar ikkje turistar før i fellesferietida frå 4. juli. Men vi snakka altså om slott og om folka som bygde dei. Vi var enige om at dei trong mange husmenn for å drive eigedomane, og eg las om ein som grunnla rikdomen sin ved felttog i Polen der han førde heim krigsbytte frå. Slik samla dei rikdom nok til å bygge og vedlikehalde dei eigedoman vi i dag reiser lange vegar for å sjå.

Han meinte nok helst at kyrkjene også skaffa seg rikdom på same måte, sjølv om eg nok trudde at kyrkjene meir var baserte på donasjonar enn på krigsbytte, sjølv om donasjonane kanskje kunne vere krigsbytte. Eg har lese Ken Folletts bøker om katedralbygging i England, og der går det nok fram at ikkje mykje menneskeleg er framand for dei som gjennom generasjonar arbeidde på dei store byggverka. Den som er komen litt opp i åra vil nok skjøne det intuitivt.

Men om sjølve slottet var stengt, var barokkparken open, så i tropevarmen var det godt å finne skugge under store tre. I steinlåvebygningen bak slottet var det kafe, der var det mange som tok lunsjen sin, og medan vi var der kom det fleire bussar som hadde bestilt mat der. Inne var det glasblåsing og sal av souvenirar i fyrste etasje, der tok Reidun ein tur, medan eg gjekk på loftet for å sjå på kunsten til Yrjö Edelmann, den svenske kunstnaren som er blitt kjent for sine maleri av pakkar, mellom anna av vodkaflaska Absolut, av ein innpakka racerbil og mange andre slike livaktige bakkar, nokre må ein mest gå bort å ta på for å finne ut at dei ikkje er tredimensjonale. Du kan lese meir om Edelmann på svensk wikipedia: http://sv.wikipedia.org/wiki/Yrj%C3%B6_Edelmann Eg burde vel skrive ein artikkel på norsk også, han er kjent nok til det. Fødd i 1941 og starta som illustratør, mellom anna var det eit bokomslag til ei James Bondbok der.

Og utanfor stod det ei krukke av Kjell Nupen, så då var linjene heimover oppretta.

Etterpå gjekk turen til Sigtuna, der køyrde vi litt rundt og kom forbi folkehøgskolen og andre kjende institusjonar, Men vi ville ha oss noko mat og hamna heilt nede ved hamna, der var det ein strandkafe som hadde nydelege rekesmørbrød og nydelege blomebilete til salgs. Og meir nådde vi ikkje før trongen til å ta middagskvil heldt på å overmanne oss. Snart var vi heime att, godt å kome inn i ein sval bygning og slenge seg nedpå, slumre litt før middag og Allsang på Skansen på TV. Men det var eit kjedeleg program, det var meir futt i fotballkampen mellom Sverige og Serbia. Serbia fekk to spelarar utvist, og det var sju gule kort, altså rimeleg dramatisk. Söta bror vann, truleg var farbror både blå og gul etter kampen.

Dette med fargar får eg kome attende til i morgon.

Steikt sei og schnitzel

Share

Når ein er på reise, er det alltid interessant å oppleve matkulturen der ein ferdast. Noko som for meg ser ut som syregras og ugras har vore fast tilbehør som salat eller pynt på dei to middagane vi har hatt her i Sverige, som har vore velsmakande og fint lagde opp anten det er fisk eller flesk.

Etter ein lang tur frå Morokulien svinga vi i kveldinga inn på Bålsta gästgivaregård i Habo kommune. Bålsta er administrasjonssentrum i denne kommunen fem mil vest for Stockholm og like langt sør for Uppsala. Arlanda ligg tre mil nordaust for oss, og vi ser fly over oss rett som det er.

Vi fann denne staden på DTF travel sine sider på Internett. Dette er første veka dei tek mot turistar som oss i sommar, og vi har vald å stoppe her nokre dagar for å oppleve litt ferie og ro i starten av turen. Vi tenkte at det var høveleg anten vi skulle til Uppsala eller Stockholm, men det ser ut til at vi droppar Stockholm, det er nok å få med seg andre stader.

I dag var vi til Skoklosters kyrka, ei gammal klosterkyrkje. Nonnene forsvann ved reformasjonen, bygningane er vel og for det meste borte. Men ei gedigen kyrkje står att og minner om farne tider. Like ved kyrkja er Skokloster slott, ikkje mindre gedigent, men det var ikkje ope på måndagar, så kyrkja fekk vere hovudattraksjonen. Det kunne den godt vere, mausoleet i kapellet på sørsida av koret viste ein sarkofag over feltmarskalk Herman Wrangel (1584 – 1647). Det var han som bygde opp att kyrkja etter forfallet som kom då nonnene reiste. Han gjorde vellukka krigstokt i Polen og tente så mykje at han og kunne bygge slottet, som i brosjyra omtalast som eit av Europas fremste barokkslott.

Ein kunne studert kyrkja i dagevis, eg brukte ein time. Men eg fann ei cd-plate med orgelmusikk, ikkje av orgelet frå 1804 som står på galleriet, det var ikkje spelbart, men av feltorgelet til Herman Wrangels son Carl Gustav frå 1667. Det er bygd av Jochim Richborn i Hamburg og levert til Wrangels hovedkvarter i Stade ved Bremen. I 1674 kom det til Skokloster, der gjorde det teneste til 1802, då det nye orgelet vart bygd. Så vart det flytta til andre kyrkjer i Håbo før det i 1931 vart lagra i kyrkja det høyrde til. Vel 30 år seinare, i 1963 restaurerte den danske orgelbyggjaren Mads Kjersgaard orgelet. I 1972 spelte han inn plate, den kjem du nok til å få høyre frå i Valle Radio til hausten.

Etter kyrkjebesøket tok vi turen innom kyrkjekafeen og fekk oss kaffe og kake. Dei driv vegkyrkje om sommaren i Skoklosters kyrka og då høyrer litt servering med i opplegget, akkurat som vi hadde i Hylestad kyrkje i mange år.

Morokulien

Share

Etter å ha overnatta hos Rönnaug og Lars Gustav i Nittedal og hatt ein triveleg laurdagskveld saman med barnebarna våre, drog vi om formiddagen derifrå med kurs for Sverige. Vi fekk höyre festgudsteneste i bilen frå Trondarnes kyrkje i Harstad, det er festspel i Nord-Norge no. Tankane gjekk nordover til vener i Harstad frå tida vår der, fredag fekk vi höyre at tidlegare rektor på Trondarnes folkehögskule, Asbjörn Eidnes, var död. Han ville nok vore på gudstenesta i Trondarnes kirke om han hadde kunna, han var så glad i kyrkja og historia på Trondarnes.

Då gudstenesta var slutt, stoppa vi i Morokulien. Eg hadde glöymt kor gode svenskane er på turistinformasjon, det er 20 år sidan sist eg nytta meg av kompetansen deira. Punkt nr. ein for turistar er gode toaletttilhöve, og det hadde dei så absolutt. Punkt nummer to er informasjon, og dei av dykk som veit korleis eg samlar informasjon om stader eg kjem til, kan tenkje dykk gleda over all informajsonen om Värmland, du sköna som ein kunne finne her.

Men då dei fekk höyre at vi skulle til Bålsta, dukka det opp frå dei indre gemakkar både brosjyren «Roslagen – en stund för dig själv», Sigtuna-09 som kart og brosjyre og Enköping-brosjyre. Gratis og fritt, som wikipedia.

Då vi kom innom klokka 12, var vi dei einaste, men etter kvart, mens eg skriv dette, kom det fleire, alle fekk profesjonell og rask hjelp med det dei spurde om. Reidun kjöpte ein is og gjekk ut i sola, eg spurde om å få låne PC-en som stod i ei krå, og dermed sit eg her og skriv innlegget på bloggen i dag.

De som er noko opp i åra hugsar tida i dampradioen med moroprogram frå Morokulien. Det hang eit avisoppslag på ein vegg her og minna om tida då det var laurdagsunderhaldning i radio som samla folk, 1959 stod det der. Eg las ikkje så mykje då, må finne ut meir om det ein annan gong. Eg hugsar programma, eg trur dei må ha samla folk som ein onsdagskveld i Valle Radio, eller kanskje som påskesendingane våre.

Men no ventar Sverige, 39 mil ligg framom oss för vi kjem til Bålsta gjestegard, der skal vi vere nokre dagar og sjå ein del av Sverige som vi ikkje har sett för. Vi gleder oss, feriekjensla er undervegs.

Og skal du til Sverige, kan du godt legge vegen over Morokulien, damene på turistinformasjonen der må du oppleve sjölv for å vite kva service er.