Merkelapp-arkiv: orgel

Peter Hurford i Postludium

Share

Peter Hurford er ein engelsk organist, fødd i 1930, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Peter_Hurford
I 20 år, frå 1958 til 1978, var han organist i St Albans katedral om lag 35 km nord for London, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/St_Albans_katedral

Så etablerte han seg som konsertorganist og lærar, og då eg var i London for eit par år sidan, fann eg ei plate han hadde spelt inn, ein dobbel-CD som syner breidda av hans repertoar. Frå denne plata spelte eg nokre stykker i organistportrettet i Postludiumprogrammet tysdag 28. oktober 2008.

Eg starta med Henry Purcell, sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Henry Purcell Han har skrive ein Sonata i D-dur som Hurford hadde arrangert for orgel og blåsarar, opprinneleg versjon var for strykarar. Eg har ein spesiell sans for orgel og messingblåsearinstrument, dei kler kvarandre sævrt godt. Her fekk vi Allegro, Adagio og Allegro, tre korte satsar med fint driv og nydeleg spel.

Deretter kom Antonio Solers Concerto No 1 i C-dur for to orgel, der Peter Hurford spelar saman med Thomas Throtter i katedralen i Salamanca i Spania. Sjå denne spanske sida: http://es.wikipedia.org/wiki/Catedral_Nueva_de_Salamanca om katedralen, denne danske sida om komponisten Soler: http://da.wikipedia.org/wiki/Antonio_Soler Stykket har to satsar, ein andante og ein minué.

Siste stykket var ein orgelkonsert av Georg Friedrich Händel, i g-moll, opus 4, nummer 3. Her spelte han på eit orgel i Nederland, i Betlehemskerk i Papendrecht. Her er meir om Händel: http://da.wikipedia.org/wiki/H%C3%A4ndel

Postludium med Mendelssohn

Share

Niklos hadde laga eit program med Felix Mendelssohn (1809 til 1847) sin musikk i kveld. Den er melodisk, han er ein av dei store komponistane innan romantikken i musikken. Men han starta med klokkene i St. Michael et Gudula Cathedral i Brüssel, for det første stykket kom frå orgelet der. Det var domorganist Jozef Sluys som spelte Allegro con brio, 1. sats frå sonate nr. 4 i B-dur, opus 65. Det er eit sprudlande stykke, og domorganisten, som no vel har vore pensjonist i nokre år, han er fødd i 1936, spelte det con brio, som tyder med liv.

Det neste stykke var frå Motetten, opus 69: Jauchzet dem Herren, alle Welt, som er over Salme 100 i Bibelen. Det var Thomanerkoret i Leipzig som song under leiing av Thomaskantor Georg Christoph Biller, arvtakar etter sjølvaste Johann Sebastian Bach, som og var kantor der.

Det siste stykket Niklos hadde teke med, var Sonate nr. 5 i D-dur. Fyrste delen, Koral – Andante og andre delen, Allegro maestoso, vart spelt av Münsterorganist Konrad Philipp Schuba på orgelet i Münsterkyrkja i Konstanz, eit orgel bygd av Johs. Klais Orgelbau i Bonn i 1955.

Tysk wikipedia har ein stor artikkel med bilete frå kyrkja: http://de.wikipedia.org/wiki/Konstanzer_M%C3%BCnster

Postludium 27. mai 2008

Share

I kveldens Postludium fekk du høyre

Thomas Murray: On hearing the first cuckoo in spring av Delius
Harlequin Brass og Neil Taylor: Pomp and Circumstance March no 1 av Elgar
Everhart Zwart: Sinfonischer Choral «Jesu, Geh» voran» av Karg-Ehlert

Informasjon om komponistane finn du på wikipedia:
http://no.wikipedia.org/wiki/Sigfrid_Karg-Elert
http://no.wikipedia.org/wiki/Edward_Elgar
http://no.wikipedia.org/wiki/Delius

Alle er romantiske komponistar, døydde i 1933 og og 1934, som du jo finn ut når du går til lenkene. Der finn du og lenker til andre språk med meir informasjon enn på norsk.

Postludium frå Japan

Share

I kveld skal vi heilt til Japan. Der ligg det ein konsertsal som heiter CUBE concert hall, Shiroishi, Japan
Her er lenka til salen: http://www.lares.dti.ne.jp/~jubal/swm/swm-e.html

Den japanske orgelbyggjaren Tokugoro Obayashi, født 14. mai 1946 har bygd eit konsertorgel til denne hallen. 24 år gammal kom han i 1970 til Danmark for å lære orgelbygging hos Poul-Gerhard Andersen. Han vart der i fire år, og i 1978 opna han eiga orgelkonsulentverksemd i Japan. Seks år seinare opna han eige orgelbyggeri i Japan, det heiter Jubal.

Orgelet er eit fullt symfonisk orgel med fem manual og pedal, ferdig i 1997. Salen har vegger av glass og ein glimrande akustikk, 3 – 3,5 sekund, 1,8 – 2,3 sekund når han er fullsett med 600 tilhøyrarar. 115 stemmer gjev eit mektig brus, men det kan og lyde ganske så svakt. Lenke til stemmene: http://www.lares.dti.ne.jp/~jubal/swm/sispec-e.html

Vi skal starte med eit stykke herifrå av Edvard Elgar: Allegro Maestoso frå Orgelsonata opus 28, første gong framført 8. juli 1895. Då var det Hugh Blair http://en.wikipedia.org/wiki/Hugh_Blair_%28composer%29 som framførte verket, det skjedde i Worchester Cathedral i samband med eit møte for amerikanske organistar i den byen. Det blir sagt at Elgar bare brukte ei veke på å gjere ferdig konserten. http://en.wikipedia.org/wiki/Organ_Sonata_%28Elgar%29

Den amerikanske stjerneorganisten Carlo Curley, fødd i 1952, spelar på orgelet i CUBE Concert Hall, Shiroishi, Japan. http://www.lares.dti.ne.jp/~jubal/swm/sispec-e.html

Stykket har fire satsar og tek ein halv time. Vi hoppar over andre sats Allegretto let Carlo Curley spille 3. sats. Den heiter Andanto espressivo. Det gjer seg ikkje så godt på radio, for det er helst lågt, så eg rår deg til å skru opp lyden ganske mykje og heller godta at det vert litt høgt eit par plasser. Då vil du få best utbytte av dei neste sju minutta.

Vi skal så høyre Chanson de Matin, Morgonsong, frå 1899. Opprinneleg var både den og Chanson de Nuit skrivne for eit lite orkester, og så er det transkribert for orgel. Eit slikt stort orgel har godt høve til å spele slikt transkribert musikk, men det er ei utfordring å gje det att i radio. Men eg opplever i alle fall ein vårmorgon i denne musikken.

Til slutt får du eit stykke av ein heilt annan karakter, skrive av Zez Confrey, amerikansk organist og komponist, fødd same året som dei amerikanske organistane vitja Worchester, 1895. http://en.wikipedia.org/wiki/Zez_Confrey Han skreiv kanskje mest for piano, er kjent mellom anna for stykket Kitten on the Keys, Kattunge på tangentane. Eit anna stykke er Dizzy Fingers, spelt av Lyn Larsen. Om mine fingrar kunne skjelve så vakkert!

Fastetidsmusikk frå renessanse og barokk

Share

I kveld hadde Niklos funne fram desse stykka til Postludium:

**Mathias Weckmann** (1616-1674): Koralvariasjonar over Ach wir armen Sünder Variasjon 1 spelt av Wolfgang Zerer på orgelet i Jakobikyrkja i Hamburg. Naxos CD 8.553849

**Dietrich Buxtehude** (1637-1707): Ach, Herr, mich armen Sünder, orgelkoral, BuxWV 178 spelt av organist Birgitte Ebert på orgelet i Vår Frue Domkyrkje i Ribe. Paula Records PACD 150

**Georg Philipp Telemann** (1681-1767): Kantaten Du bist verflucht, o Schreckenstimme TWV I:213 Kantate til 4. sundag i fastetida. Bergen Barokkensemble med Mona Julsrud, sopran, Frode Thorsen, blokkfløyte, Markku Luolajan-Mikkola, cello og Hans Knut Sveen, orgel. Toccata Classics CD TOCC 0037

**Johann Sebastian Bach** (1685-1750): Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ Orgelkoral frå samlinga Orgelbüchlein, BWV 639 spelt av organist Wilhelm Kümpel på orgelet i Erfurt Domkyrkje. Motette-Ursina CD CD 60031

Musikk til advent

Share

Niklos K. Besteland har sett saman eit program med musikk til advent. Tysdag 4. desember klokka 20:30 vil han presentere det i serien Postludium:

Melchior Franck (1580 – 1639): Mache dich auf, werde licht. Kantate for sopran, tenor, strykarar og cembalo. Der kleine Chor der Hochschule für Musik München, dirigent Fritz Schieri.

Dietrich Buxtehude (1637 – 17007): Nun komm der Heiden Heiland. Orgelkoral (BuxWV 211). Organist Michael Pohl i Berlin domkyrkje.

Johannes Brahms (1833 – 1897) Frå samlinga Motetten, opus 74, nr. 2: O Heiland, reiss die Himmel auf. Wuppertaler Kurrende, dirigent Heinz Rudolf Meier.

Hugo Distler (1908 – 1942) O Heiland, reiss die Himmel auf. Koralmotett. Thomaskoret i Leipzig, dirigent Thomaskantor Hans-Joachim Rotsch.

Bernard Emmelkamp: Folkefrelsar til oss kom. Koralvariasjonar ved organist Bernard Emmelkamp på Steendam-orgelet i Valle kyrkje.

Bli med oss den halvtimen tysdag og lytt til vakker musikk i førjolstida.

Vår Gud han er så fast en borg

Share

I kveld var eg i Oddernes kirke og høyrde Ian Richards spele til Vest-Agder Kammerkor, som framførte kantate nr. 80 Ein feste Burg ist unser Gott av Johann Sebastian Bach. Det vart ei stor oppleving. Fyrst framførte Ian fleire stykke av Bach med presentasjon av melodien av songarar før han så presenterte Bach sitt stykke. Det var innsiktsfullt og vakkert. Så kom sjølve kantaten, som er i åtte deler med kor, ariar, resitativ og duettar. Bryan Breidenthal dirigerte frå kyrkjeromet, medan koret stod på galleriet for å vere nær orgelet. Det vart ei stor oppleving. Denne kvelden var det og ganske mange folk på konserten, så det var ekstra hyggeleg.

Konserten vart framført i Farsund fredag. Her er omtale i avisa Agder:
http://www.avisenagder.no/artikkel.asp?Artid=1744

Det var eit stort intervju med Ian i Fædrelandsvennen laurdag. Det er ikkje lagt ut på nett endå, men det var interessant å lese, så finn fram avisa frå laurdag og møt ein entusiast.

**Her er programmet for konserten: **

Preludium i D-Dur, BWV 532

Kyrie, Gott Vater in Ewigkeit; Christe, aller Welt Trost; Kyrie, Gott Heiliger Geist, BWV 669-671

Allein Gott in der Höh sei Ehr, BWV 676

Orgelkoral over «Ein feste Burg ist unser Gott», BWV 720

Kantate nr. 80: «Ein feste Burg ist unser Gott»

Sjå og http://www.kristiansand.kirken.no/index.jsp?page=15695

Då vi kom i kyrkja, fekk vi eit fint programhefte med heile teksten til kanta. Dei song på tysk, og då var det greitt å ha teksten slik at ein kunne fylgje med. Det var og ei omsetting av Ragnar Grøm, så det var greitt å forstå og for dei som ikkje kan tysk. Slik auka innsikta i verket.

Takk til Ian og Bryan for ein fin sundagskveld.

Norsk musikk i Postludium

Share

I kveld valde eg å spele norsk orgelmusikk i Postludium. Programmet starta med

**Ludvig Mathias Lindeman (1812-87): Kroningsmarsj**
skrive til kroninga av Kong Oscar II og dronning Sophie i Nidarosdomen 18. juli 1873. Stykket er 5:27 langt, og Kåre Nordstoga spela på Ryde og Berg – 1998-orgelet i Oslo Domkirke.
http://no.wikipedia.org/wiki/Ludvig_Mathias_Lindeman
http://no.wikipedia.org/wiki/K%C3%A5re_Nordstoga
http://no.wikipedia.org/wiki/Oslo_domkirke

**Arild Sandvold: **
**Herre Gud ditt dyre navn og ære**
**Eg veit i himmerik ei borg**
To improvisasjoner, opus 5, nr. 1 og 2, skrivne i Leipzig hausten 1927, altså 80 år gamle, – i et akutt anfall av hjemlengsel – sa han sjølv. Første improvisasjonen er 2:08, andre er 1:01. Her var det Bjørn Boyen som spelte, og det var det også på dei to siste stykka:

**To orgelstykker over et tema av Haydn: «Din Rikssak Jesus være skal»**
**Fantasi**
**Toccata**

Dermed vart det ein heilnorsk kveld med omsyn til komponistar, men Bjørn Boysen spelte på Frobeniusorgelet i Århus Domkirke, så litt utanlandsk var det då.
http://no.wikipedia.org/wiki/Arild_Sandvold
http://no.wikipedia.org/wiki/%C3%85rhus_domkirke
http://no.wikipedia.org/wiki/Bj%C3%B8rn_Boysen_spiller_Arild_Sandvold

Italiensk musikk frå renessanse og barokk

Share

Postludium 16. januar 2007 var ved Niklos K. Besteland, som hadde sett saman eit program med musikk frå italiensk renessanse og barokk.

1. Palestrina: Kyrie og Gloria frå Missa Papae Marcelli (1556) framført av King’s College Choir Cambridge dirigert av David Willcocks. Sjå meir om Willcocks her: http://en.wikipedia.org/wiki/Sir_David_Willcocks (engelsk) og meir om Palestrina her: http://no.wikipedia.org/wiki/Palestrina (norsk). Stykket hadde han henta frå Seraphim LP 60187, det tok 10 minutt.

2. Adriano Banchieri: Sonate i G-dur spelt av Münsterorganist Konrad Philipp Schuba på Klais-orgelet i Konstanz Münster.
Meir om Banchieri her: http://en.wikipedia.org/wiki/Adriano_Banchieri, (eng.)om Klais Orgelbau her: http://en.wikipedia.org/wiki/Orgelbau_Klais (eng.) og her: http://www.klais.de/ Offisiell heimeside
Om Schuba har det vore vanskeleg å finne stoff.

3. Antonio Lotti: Crucifixus etiam pro nobis Motett for 6-stemmig kor sunge av Wuppertal Kurrende. Her finn du meir om Lotti
http://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Lotti (engelsk)
Og her er heimesida stoff om Wuppertaler Kurrende http://de.wikipedia.org/wiki/Wuppertaler_Kurrende og heimesida deira http://www.wuppertaler-kurrende.com/cms/front_content.php
Plata var GEMA CD BMC 9603101

4. Siste verket i kveld var Giovanni Battista Basani: Sonate i F-dur, også dette frå same plata som nr. 2; Christophorus LP SCK 70349. Han har eg heller ikkje greidd å finne stoff om.

På joleselskap i Leipzig

Share

For 260 år sidan var det eit joleselskap i Leipzig. Ei rekke medlemmer av familien Bach hadde kome for å vere saman på tampen av jolehøgtida. Det var jo heilt naturleg at dei ville spele orgel, og Thomaskantor Johann Sebastian inviterte dei til ei samling i kyrkja. http://no.wikipedia.org/wiki/Johann_Sebastian_Bach

-Eg tenkjer vi startar med svigerfar, sa Johann Sebastian. Johann Michael  Bach (sjå http://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Michael_Bach ) hadde vore død i 50 år, men han var far til Johann Sebastians første kone Maria Barbara. Så spelte han Gelobet seist du, Jesus Christ.

-Kan ikkje du også spele eit stykke, Johann Bernhard? (Sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Johann_Bernhard_Bach ) J.S. sin 9 år eldre fetter var og komen i joleselskapet, akkurat runda 70 år. No var han pensjonist etter å ha vore organist i fødebyen Erfurt og Magdeburg før han kom til Eisenach i 1703, der han hadde vore sidan. No sette han seg til orgelet og spelte koralforspelet Vom Himmel hoch, da komm ich hier så inspirert at J.S. sjølv måtte spele nokre variasjonar frå BWV 769 etterpå. Han slutta etter dei tre første og gav utfordringa til sin eldste son, Wilhelm Friedemann (sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Friedemann_Bach ).

W.F. var på denne tida klar til å begynne som organist i Liebfrauenkirche i Halle etter å ha vore i Sofiakyrkja i Dresden frå 1733. Han valde å spele Wir Christenleut hat jetzund Freud.

Så var det Carl Philipp Emanuel Bach (sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Carl_Philipp_Emanuel_Bach ) sin tur. Han valde å spele eit lite stykke for Flötenuhr, Allegro i D-dur, eit kort stykke på bare eit minutt, før han gav ordet orgelkrakken til sin 14 år gamle lillebror Johann Christoph Friedrich Bach (sjå http://no.wikipedia.org/wiki/Johann_Christoph_Friedrich_Bach ). Full av ungdommeleg mot og kraft sette han seg til manualet og la i veg med den muntre jolevisa Morgen kommt der Weihnachtsmann, til stor glede for forsamlinga. Etter vel 8 minutt la han i veg med finalen, og lyttarane koste seg over det dei høyrde.

-No må vi få oss kveldsmat, sa J.S. og avslutta samlinga rundt orgelet, og med det var familien sin jolekonsert over.

Musikken til programmet fann eg på plata Weinachtilce Orgelmusik der Bach Familie, Aeolus 10241. Utøver er Wolfgang Baumgratz, organist i domkyrkja i Bremen.  http://de.wikipedia.org/wiki/Bremer_Dom 
Sjå og
http://de.wikipedia.org/wiki/Wolfgang_Baumgratz

Programmet vart sendt 9. januar 2007 klokka 20.30